Соңғы кездері “Potrebitel.uz” қауымдастығында азаматтардан түсетін шағымдар көбейді. Кейбір адамдар өздері мүлдем танымайтын адамдардың несиесіне кепілгер ретінде тіркелгенін, бұл туралы тек шоттан ақша шешілгеннен кейін ғана білгенін айтуда.
Ең алаңдатарлық жайт — мұндай жағдайда адамдар банкке жеке бармаған, ешқандай келісімшартқа қол қоймаған және өз келісімін бермеген. Алайда кейін белгілі болғандай, олар басқа біреудің несиесі бойынша кепілгер ретінде көрсетілген. Яғни, адам білместен қаржылық міндеттемеге “байланып” қалады. Бұл қалжың емес — қалтаңызға қол сұғылғанда кез келген “техникалық қателік” өте ауыр тиеді.
Егер сіз де заңсыз түрде кепілгер ретінде тіркелгеніңізді байқасаңыз немесе шотыңыздан бөтен несие үшін ақша шешілсе, алдымен банкке ресми сұрау салу керек. Онда кепілдік шартының көшірмесін ұсынуды талап ету қажет. Егер шартта сіздің шынайы қолыңыз болмаса немесе қолдан жасалған болса, бұл тікелей заң бұзушылық болып табылады.
Екінші маңызды қадам — Орталық банкке шағымдану. Тәжірибе көрсеткендей, кейбір жағдайларда банк менеджерлерімен ұзақ сөйлескеннен гөрі, Орталық банкке виртуалды қабылдау немесе сенім телефоны арқылы жүгіну мәселені тезірек қозғайды. Өйткені қадағалау органына ресми шағым түссе, банк те жағдайға байыптырақ қарауға мәжбүр болады.
Үшінші қадам — ішкі істер органдарына арыз беру. Егер сізден рұқсатсыз пайдаланса, жеке деректеріңіз қолданылса немесе құжаттарда қолыңыз қолдан жасалса, бұл қылмыстық іс ретінде қаралуы мүмкін. ІІО-ға берілген арыз кейіннен шоттан шешілген қаражатты қайтару процесінде маңызды дәлел болады.
Сондай-ақ, өзіңіздің біреудің несиесіне кепілгер ретінде кіргізілмегеніңізді тексеріп тұру да пайдалы. Бұны КАТМ, яғни Несие бюросы қосымшасы арқылы ақылы сұрау негізінде білуге болады. Мұндай тексеру артық шығындай көрінуі мүмкін, бірақ кейде шағын төлем үлкен мәселені алдын ала анықтауға көмектеседі.
Заңгерлердің айтуынша, азаматтың жеке келісімі мен шынайы қолысыз бөтеннің несиесі бойынша кепілдік міндеттемесі заңды күшке ие болмайды. Егер адам шартты көрмесе, қол қоймаса және банкте болмаса, оның атынан ресмиленген кепілдік мұқият тексерілуі тиіс.
Мұндай жағдайлар қарыз алушының алаяқтығы, жеке деректерді заңсыз пайдалану немесе банк қызметкерлерінің жауапсыздығы, тіпті айла-шарғысы нәтижесінде туындауы мүмкін. Сондықтан азамат “мейлі, өзі шешілер” деп отырмауы керек. Қаржылық мәселеде үнсіздік кейде келісім ретінде қабылданып қалуы мүмкін.
Ең дұрыс жол — құжат талап ету, ресми шағым түсіру, құқық қорғау органдарына жүгіну және өз несие тарихыңызды тексеру. Өйткені бүгін бөтен несие үшін шешілген шағын сома ертең үлкен мәселеге айналуы мүмкін.
Қысқасы, шотыңыздан түсініксіз ақша шешілсе, дереу әрекет етіңіз. Ақша өздігінен қайтып келмейді, банк те әрқашан бірінші болып “кешіріңіз, қате кетіпті” демейді. Құқығыңызды білсеңіз және ресми жолмен талап етсеңіз, жағдайды өз пайдаңызға шешу мүмкіндігі әлдеқайда жоғары болады.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
