Әлем климаты қауіп астында: «Супер Эль-Ниньо» ықтималдығы 81 пайызға жетті

Тынық мұхитының экваторлық бөлігінде пайда болатын жаһандық климаттық құбылыс — Эль-Ниньо күтілгеннен әлдеқайда күшті болуы мүмкін. АҚШ Ұлттық метеорологиялық қызметі (NWS) жариялаған соңғы есепке сәйкес, қазіргі табиғи құбылыстың «Супер Эль-Ниньо» деңгейіне көтерілу ықтималдығы 81 пайызды құрап отыр. Бұл алдағы жылдары планетамызда аномальды ыстық температура мен ауа райының күрт өзгерістері жалғасатынын көрсетеді. Бұл туралы Ixbt.com деп хабарлайды.

Мамандардың болжамынша, бұл климаттық жүйе 97 пайыз ықтималдықпен кемінде 2027 жылдың көктеміне дейін әсерін сақтайды. Эль-Ниньо — Тынық мұхитының шығыс бөлігіндегі су беті температурасының көтерілуімен байланысты үдеріс. Ол атмосферадағы жылудың таралуын түбегейлі өзгертеді. Соның нәтижесінде жаһандық деңгейде ауа ағындарының бағыты өзгеріп, түрлі өңірлерде күтпеген табиғи апаттарға себеп болады.

Жаһандық температура рекордтары жаңаруы мүмкін

NWS деректеріне сәйкес, қазір Тынық мұхитының орталық және шығыс аймақтарындағы су температурасы климаттық нормадан 1 градустан астам жоғары, ал кей жерлерде бұл көрсеткіш 3 градусқа жақындап келеді. Егер температураның көтерілуі жалғаса берсе, қазіргі эпизод 1950 жылдан бері байқалған ең күшті «Супер Эль-Ниньо» құбылыстарының қатарына кіреді. Бұл өз кезегінде 2026 және 2027 жылдардың адамзат тарихындағы ең ыстық жылдарға айналуына әкелуі мүмкін.

Күшті Эль-Ниньо кезеңдерінде әлемнің түрлі нүктелерінде жауын-шашын мен температура теңгерімі күрт бұзылады. Мысалы, Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде құрғақшылық, ірі орман өрттері және егіннің қырылу қаупі артады. Сонымен қатар мұхиттың басқа бөліктерінде су тасқындары мен күшті дауылдардың болуы қалыпты жағдайға айналады. Бір қызығы, бұл құбылыс Атлант мұхитындағы дауыл белсенділігінің төмендеуіне де себеп болуы мүмкін.

Ғалымдардың алаңдаушылығы және қабылданып жатқан шаралар

АҚШ Ұлттық мұхит және атмосфера зерттеулері басқармасы (NOAA) Эль-Ниньоның қалыптасқанын маусым айында-ақ растаған еді. Алайда жаңа бақылаулар үдерістің күтілгеннен жылдамырақ күшейіп келе жатқанын көрсетті. Ғалымдар осы табиғи апаттың салдарын жұмсарту үшін геоинженерлік әдістерді, яғни климаттық жүйеге жасанды түрде әсер етуді талқылады. Бірақ әзірге мұндай ауқымды технологиялар жоқ және бұл идея ғылыми ортада елеулі пікірталастар туғызып отыр.

Өзбекстан сияқты континенттік климаты бар елдер үшін де мұндай жаһандық өзгерістер елеусіз қалмайды. Эль-Ниньо біздің өңірде тікелей байқалмаса да, жаһандық атмосферадағы өзгерістер Орталық Азияда қыстың күтпеген жерден жылы болуына немесе жаз айларындағы аномальды ыстық толқындардың ұзаққа созылуына әсер етуі мүмкін. Бұл ауыл шаруашылығы мен су ресурстарын басқаруда жаңа тәсілдерді талап етеді.

Қорытындылай келе, «Супер Эль-Ниньо» экологиялық қана емес, экономикалық мәселелерге де әкелуі мүмкін. Әлемдік қауымдастық 2027 жылға дейін жалғасуы болжанып отырған бұл климаттық құбылмалы кезеңге дайын болуы керек. Әзірге негізгі назар ауа райын бақылауды күшейтуге және ықтимал табиғи апаттардың алдын алуға бағытталған.