Соңғы кездері әлеуметтік желілерде ажырасу тақырыбы тағы да "қызып" кетті: жаңа заң бойынша, ер адам ажырасқаннан кейін әйеліне міндетті түрде пәтер алып беруі немесе жалдау ақысын төлеуі керек. Тіпті "еркектің өз атында үйі болмаса да мәжбүр" деген сөздер де айтылып жүр.
Бірақ іс жүзінде заң мұндай қарапайым, "автоматты" ереже емес. Мәселе сот, жағдай және тараптардың келісімі бойынша шешіледі.
Заңға не қосылды?
2025 жылдың 24 январында Заң шығару палатасы қабылдаған, 21 февральда Сенат мақұлдаған және 9 апрельде президент қол қойған заңмен Өзбекстан Республикасының Тұрғын үй кодексіне қосымша норма енгізілді. Бұл өзгеріс отбасы мен әйелдерді қолдау жүйесін нығайтуға бағытталған.
Жаңа нормаға сәйкес, тұрғын үйді пайдалануға қатысты дау сотта қаралғанда, сот тараптардың келісіміне сүйене отырып, екі жолдың бірін таңдай алады:
- меншік иесінің бастамасымен үйге мәжбүрлі түрде кіргізілетін адамды меншік иесіне тиесілі, жағдайы барабар басқа тұрғын үйге орналастыру;
- немесе жалға алынған үй үшін жалдау ақысын төлеу міндетін меншік иесіне жүктеу.
Бұл ер адам үшін "шартсыз міндеттеме" ме?
Жоқ. Әлеуметтік желілердегі "ер адам ажырасса, әйелге міндетті түрде үй алып береді" деген мәлімдеме толық шындық емес.
Себебі:
- бұл норма әр іске автоматты түрде жұмыс істемейді;
- шешімді сот қабылдайды;
- ең бастысы - тараптар арасында келісім болуы шарт.
Яғни, істің жағдайына қарай, ерлі-зайыптылар тұрған үй күйеуінің атында болмаса немесе ажырасудан кейін әйел мен балалар тұрғын үй мәселесінде қиын жағдайға тап болса, келісім негізінде сот үй иесіне басқа лайықты тұрғын үй мәселесін шешу немесе жалдау ақысын төлеу міндетін жүктеуі мүмкін.
Заң нені кепілдендіргісі келеді?
Бұл норма арқылы мемлекеттің басты мақсаты біреу: ажырасудан кейін әйелдер мен балалар "көшеде қалып қоймасын," ең болмағанда қауіпсіз тұратын жер мәселесі кепілдендірілген түрде қарастырылсын.
Әсіресе, тұрғын үй әйелдің атында болмаған жағдайда әлеуметтік қорғауды күшейту, дауларды сот арқылы әділ және жағдайға байланысты шешу көзделген.
Juwmaq
Заң ер адамды ажырасудан кейін әйелді тұрғын үймен қамтамасыз етуге міндетті етпейді. Бұл мәселе әр істе жеке қаралады: сот шешім шығарады, жағдай ескеріледі, тараптардың келісімі болуы талап етіледі.
Қысқасы, интернеттегі "сенсацияға" сену оңай, бірақ заңның мәтіні қарапайым: бәріне бірдей "міндетті" емес, әділ механизм.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
