Өзбекстанда коммерциялық банктер арқылы жүзеге асырылатын ірі ақша аударымдары мен шетел валютасымен жасалатын операцияларға бақылау одан әрі күшейтілуде. 2026 жылғы 9 тамыздан бастап банктердің ішкі бақылау ережелеріне енгізілген жаңа өзгерістер күшіне енеді.
Бұл тәртіптер, ең алдымен, қылмыстық жолмен табылған кірістерді заңдастыруға қарсы күресуге, күдікті қаржылық операцияларды уақтылы анықтауға және банк жүйесіндегі ашықтықты арттыруға бағытталған. Яғни, енді ірі сомаларға қатысты операцияларда клиенттер туралы мәліметтер мұқият тексеріледі.
Негізгі өзгерістердің бірі 10,3 миллион сумнан, яғни 25 ЕТК-дан жоғары ақша аударымдарына қатысты. Мұндай операцияларда банктер жіберуші және қаражатты қабылдаушы тұлға туралы кеңейтілген мәліметтерді ұсынуға міндетті болады. Олардың арасында ЖСН (JSHSHIR), есепшот нөмірі немесе операцияның бірегей сәйкестендіру коды сияқты мәліметтер талап етіледі.
Бұдан бөлек, 206 миллион сумнан, яғни 500 ЕТК-дан жоғары мөлшерде қолма-қол шетел валютасын алу кезінде де тексерулер күшейтіледі. Әсіресе, басқа банктер шығарған карталар арқылы қолма-қол шетел валютасын алуда клиенттерді сәйкестендіру және олардың операцияларын бағалау тәртібі одан сайын қатаңдайды.
Тағы бір маңызды бағыт — есепшот ашпастан жүзеге асырылатын ірі операциялар. 175 миллион сумнан басталатын мұндай операцияларда мәмілеге қатысушыларды міндетті түрде анықтау, оларды тиісті деңгейде тексеру және операция мақсатын бағалау талап етіледі.
Сонымен қатар, 10,3 миллион сумнан аз транзакциялар да назардан тыс қалмайды. Банктер төлем қозғалысын бақылау мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін мұндай операцияларда да қатысушылардың есімдері мен транзакция идентификаторларын тіркеп отырады.
Мамандардың пікірінше, жаңа талаптар банк жүйесіндегі қауіпті қаржылық операцияларды азайтуға, ақша ағындарын ашық етуге және халықаралық стандарттарға сай бақылау тетіктерін күшейтуге қызмет етеді. Қарапайым тілмен айтқанда, үлкен ақша айналдырсаңыз, банк «кім, қайдан, не үшін?» деген сұрақтарды байыптырақ қояды.
Қысқасы, 9 тамыздан бастап банк операцияларында бақылау айтарлықтай қатаңдайды. Бұл тәртіптер адал клиенттер үшін кедергі емес, қаржы жүйесінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған қадам ретінде бағалануда. Ірі ақша қозғалысы бар жерде құжат пен ашықтық та болуы керек — заман талабы осы.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
