Yil boshi bilan birga navbatdagi qiziq statistika ham chiqib keldi: International IQ Test platformasi 2026-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra mamlakatlar kesimida o‘rtacha IQ reytingini yangilagan. Reyting 2025-yil davomida shu saytda bir xil topshiriqlar bo‘yicha test yechgan 1 212 714 nafar ishtirokchi natijalariga tayanilgan.
Muhim jihat: reytingga kiritilish uchun har bir mamlakatdan kamida 100 nafar inson test topshirgan bo‘lishi shart — aks holda natija “beqaror” deb hisoblanib, umumiy ro‘yxatdan chiqarib qo‘yiladi. Shuning uchun bu jadvalni “insoniyatni to‘liq o‘lchab beruvchi haqiqat” emas, balki onlayn auditoriya kesimidagi katta kuzatuv deb qabul qilish to‘g‘riroq.
Top-10da kimlar?
Reytingning yuqori qismida bu yil Janubiy Koreya — 106,97 ball bilan birinchi o‘rinda turibdi. Undan keyin Xitoy (106,48) va Yaponiya (106,3) joylashgan.
Beshlikni esa Eron (104,8) hamda Avstraliya (104,45) to‘ldirgan. Keyingi o‘rinlarda Rossiya (103,78), Singapur (103,56) va Mo‘g‘uliston (102,61) keladi. Birinchi o‘nlikni Yangi Zelandiya (102,35) hamda Vetnam (102,26) yakunlagan.
Qiziq fakt: AQSH bu ro‘yxatda 101,04 ball bilan 18-o‘rinda ko‘rsatilgan.
O‘zbekiston natijasi ham ko‘rinyapti
Ro‘yxatda O‘zbekiston 96,51 ball bilan 75-o‘rin atrofida qayd etilgan. Bu “kimdir aqlli, kimdir emas” degani emas — ko‘proq “onlayn testga kimlar, qancha va qanday sharoitda kirgani” ham katta rol o‘ynaydi.
Eng past ko‘rsatkich qayerda?
Reytingning oxirida Somali 83,84 ball bilan keltirilgan. Lekin bu yerda ham “bir satrlik xulosa” qilish xato: internetga kirish imkoniyati, ta’lim sifati, sog‘liq, oziqlanish, til muhiti, hatto testga qiziqish darajasi — hammasi ta’sir qiladi.
Bu reytingdan qanday to‘g‘ri foydalanish mumkin?
Eng to‘g‘ri yondashuv — bunday reytinglarni “millatlarni baholash” uchun emas, kelajak uchun signal sifatida ko‘rish. Agar mamlakat ta’limni, bolalarning sog‘lom o‘sishini, kitobxonlikni, mantiq va matematika bazasini kuchaytirsa, natija tabiiy ravishda yaxshilanadi. Qisqasi, “aql” degani faqat gen emas — bu infrastruktura ham.
Shuning uchun bu statistikani dramatizatsiya qilmaylik: raqam — raqam, lekin yo‘nalishni ko‘rsatib beradi. Kim ko‘proq investitsiya qiladi — bilimga, sog‘liqqa, ta’limga — ertaga natijasi ham shunga yarasha bo‘ladi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
