Yaqin Sharqdagi geosiyosiy bo‘ron nafaqat mintaqaviy chegaralarni, balki jahon iqtisodiyotining nozik tomirlarini ham titratmoqda. Okean ortidagi va Fors ko‘rfazidagi har bir raketa zarbasi Markaziy Osiyo, xususan, O‘zbekiston bozoriga ham o‘z ta’sirini o‘tkazmay qolmaydi. Zamin.uz ekspertlar tahlili asosida ushbu mojaroning hamyonimizga ta’sirini o‘rganib chiqdi.
Dunyo iqtisodiyoti chambarchas bog‘langan. Yaqin Sharq esa sayyoraning asosiy energiya ta’minotchisi hisoblanadi. U yerdagi beqarorlik O‘zbekiston iqtisodiyotiga uchta asosiy yo‘nalish orqali ta’sir qiladi:
1. Neft narxi va "import inflyatsiyasi"
Eron va Saudiya Arabistonidagi neft obyektlariga hujumlar jahon bozorida "qora oltin" narxini keskin oshirib yuborishi muqarrar.
- Ta’siri: O‘zbekiston yoqilg‘i mahsulotlarining bir qismini chetdan olib keladi. Benzin va dizel narxi oshishi yuk tashish xarajatlarini ko‘paytiradi.
- Oqibati: Bu esa bozorlardagi oziq-ovqat va boshqa mahsulotlar narxining ko‘tarilishiga, ya’ni inflyatsiyaga sabab bo‘ladi.
2. Oltin – O‘zbekistonning "xavfsizlik kamari"
Urush va beqarorlik vaqtida investorlar o‘z pullarini saqlab qolish uchun oltin sotib olishga intiladilar. Natijada oltin narxi rekord darajada ko‘tariladi.
- Biz uchun foydasi: O‘zbekiston dunyodagi yirik oltin eksportchilaridan biri. Oltin narxining oshishi mamlakat yalpi ichki mahsulotiga va davlat byudjetiga qo‘shimcha daromad olib keladi.
- Barqarorlik: Bu omil milliy valyutamiz — so‘mning keskin qadrsizlanib ketmasligiga "qalqon" vazifasini o‘taydi.
3. Dollar kursi va valyuta bozori
Xalqaro maydondagi noaniqlik davrida AQSH dollari "xavfsiz valyuta" sifatida dunyo bo‘ylab kuchayadi.
- Lokal vaziyat: O‘zbekistonda dollarga bo‘lgan talab ortishi mumkin. Ammo Markaziy bankning oltin-valyuta zaxiralari yetarli ekani hisobga olinsa, keskin sakrashlar bo‘lmasligi taxmin qilinadi.
- Prognoz: Agar mojaro uzoq davom etsa, dollarning so‘mga nisbatan kursi tadrijiy ravishda o‘sishda davom etishi mumkin, biroq bu jarayon nazorat ostida bo‘ladi.
Logistika va tashqi savdo
O‘zbekistonning janubiy yo‘nalishlar (Eron portlari) orqali yuklarni tashish rejalari vaqtincha to‘xtab qolishi mumkin. Bu esa tadbirkorlarni muqobil, ammo qimmatroq bo‘lgan Shimoliy yoki Transkaspiy yo‘nalishlarini tanlashga majbur qiladi.
Sizningcha, hozirgi vaziyatda mablag‘larni qaysi ko‘rinishda saqlagan ma’qul: oltin, chet el valyutasi yoki ko‘chmas mulk?
Iqtisodiy o‘zgarishlardan xabardor bo‘lish uchun zamin.uzni kuzatishda davom eting.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
