O'zbekistonda bayramoldi kayfiyati bu yil o'ziga xos tus oldi: kran suvidagi xlor hidi va kvitansiyalardagi ehtimoliy o'zgarishlar muhokamasi kun tartibiga chiqdi. “O'zsuvta'minot” atrofidagi yangi izohlar esa ko'pchilikda bitta savolni tug'dirdi: gap xizmatni yaxshilashdami yoki xarajatlarni aholi cho'ntagiga yuklashdami. Bu haqda upl.uz xabar beradi.
Kompaniya taqqoslash uchun “kuchli raqam”ni o'rtaga tashladi: kran suvi litri 3,3 so'm, idishdagi suv esa 4000 so'm. Biroq ijtimoiy tarmoqlardagi munozaralarda bu qiyos sport tilida aytganda “o'yinni boshqa maydonga ko'chirish” sifatida baholandi: kran suvi hayotiy zarurat, butilkalangan suv esa tanlov mahsuloti.
Fuqarolar fikricha, asosiy muammo “bilet arzon”ligida emas, tizimning qanday boshqarilayotganida. Agar suv ta'minoti tizimi tez-tez nosoz bo'lsa, uzilishlar ko'paysa va sifati savol ostida qolsa, tarifni ko'tarish yechim emas, avvalo xizmat standartini tiklash zarur.
Bahs markazida elektr energiyasi xarajatlari ham turibdi: “O'zsuvta'minot” tariflar oshgani, bir kVt·soat 1000 so'mgacha chiqqani haqida gapirmoqda. Ammo jamoatchilik “nega iste'molchi eskirgan uskunalarning samarasiz ishlashi uchun ham to'lashi kerak” degan pozitsiyani ilgari surmoqda: ko'plab nasoslar eski, elektrni ko'p yutadi, modernizatsiya esa sekin ketayotgandek.
Keyingi “og'riqli nuqta” — tarmoqlardagi yo'qotishlar. Eng optimistik baholarda ham quvurlarda suvning 35–40 foizi yo'qolayotgani aytiladi. Ya'ni qimmat elektr va reagentlar sarflanib ko'tarilgan suvning salmoqli qismi iste'molchigacha yetib bormayapti, bu holatda narxni oshirish ko'pchilik nazarida “teshik chelakni bosimni kuchaytirib to'ldirish”ga o'xshaydi.
Yana bir dalil sifatida uch yilda abonentlar soni 1 millionga ko'paygani keltiriladi. Ammo munozara ishtirokchilari iqtisodiy mantiqqa tayanib, aksincha, mijozlar ko'paygani sari xizmat tannarxi pasayishi kerakligini eslatmoqda. Ularningcha, agar abonentlar bazasi 10–15 foiz kengayishi tizimni moliyaviy siqib qo'ysa, demak, rejalashtirish va boshqaruvda jiddiy bo'shliq bor.
Shuningdek, tariflarni hududiy darajada tasdiqlash kechikgani sabab 128 milliard so'm “zarar” yuzaga kelgani ham tilga olinadi. Aholi esa bu masalani idoralararo kelishmovchilikning oqibati deb bilib, uning mas'uliyati mahalla aholisi zimmasiga tushmasligi kerakligini ta'kidlamoqda.
Eng ko'p savol tug'dirayotgan nuqtalardan biri — tashqi kreditlar. Qayd etilishicha, har bir to'lovning 9 foizi xorijiy qarzlarni so'ndirishga ketadi. Fuqarolar: “Kreditlar tizimni zamonaviy va tejamkor qilish uchun olingan bo'lsa, nega hanuz eskirgan nasoslar va zarar ko'rish haqida eshitayapmiz?” deya natija so'ramoqda.
Yakunida ijtimoiy tarmoqlarda suv narxi oshishi mumkinligidan norozi kayfiyat kuchaydi. O'zbekistonliklar muammolarni tariflar hisobidan emas, avvalo tarmoqlarni ta'mirlash, yo'qotishlarni qisqartirish va tashkilot xarajatlarini to'g'ri optimallashtirish orqali hal qilish kerak, degan fikrni ilgari surmoqda.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
