Еліміз экономикасының драйвер салаларының бірі болып табылатын химия өнеркәсібі заман талабына сай мүлдем жаңа деңгейге көтерілуде. Президент Шавкат Мирзиёевтің төрағалығымен өткен кезекті бейнеселекторлық мәжілісте саланы трансформациялау, жергілікті брендтерді құру және экспорт көлемін күрт арттыруға бағытталған стратегиялық міндеттер белгіленді.
Талдауларға сәйкес, тек Орталық Азия мен ТМД аймағының өзінде тұрмыстық химия өнімдері үшін 2 миллиард долларлық ірі нарық бар, ал Өзбекстан бұл үлкен мүмкіндікті барынша және белсенді түрде пайдалануды мақсат етіп қойды.
Әлемдік брендтер Өзбекстанда: «Henkel» тәжірибесі және жаңа жобалар
Мәжіліс барысында мемлекет басшысы «Ангрен» еркін экономикалық аймағында табысты жұмыс істеп жатқан кәсіпорынды жеке үлгі ретінде атап өтті. Әлемге әйгілі, жаһандық «Henkel» компаниясы жергілікті өндірушімен өзара тиімді ынтымақтастық орнатып, кейіннен бұл қуатты толығымен сатып алған. Енді осы заманауи кешен негізінде Достастық елдерінің нарықтарына өнімдерді кең көлемде экспорттау жоспарлануда.
Мұндай табысты жобалардың санын одан әрі көбейту мақсатында Ташкент қаласындағы қолданыстағы өнеркәсіптік аймақтардың бірі толығымен тұрмыстық химия өнімдерін өндірушілерге беріледі. Сондай-ақ, салада мүлдем жаңа — іске қосылған кәсіпорындарды дайын бизнес ретінде жеке секторға сату (кластерлеу) механизмі жолға қойылады. Бұл мақсаттар үшін жобаларға 50 миллион доллар, ал аймақтардан шығатын бастамаларды қолдауға тағы 15 миллион доллар қаржы бағытталуы атап өтілді.
Жауапты басшыларға қысқа мерзімде тұрмыстық химия саласында кемінде 100 жаңа жергілікті бренд өнімдерін өндіруді көздейтін арнайы бағдарлама дайындау тапсырылды. Бұл қадам ішкі нарықта салауатты бәсекелестікті күшейтумен қатар, сыртқы экспорттық әлеуетті де арттырады.
Минералды тыңайтқыштар нарығындағы жаһандық мүмкіндіктер
Әлемдік деңгейде минералды тыңайтқыштар нарығы жыл сайын орташа 5 пайыздық өсімді көрсетуде және 2030 жылға қарай оның жалпы көлемі 260 миллиард доллардан асады. Әсіресе, әлемде суды үнемдейтін заманауи агротехнологиялардың кеңінен таралуы нәтижесінде суда оңай еритін тыңайтқыштарға деген сұраныс жедел қарқынмен артуда.
Ірі шетелдік инвесторлармен жүргізілген келіссөздер нәтижесінде елімізде екі ірі жобаға старт берілетін болды:
Қашқадария облысында: Жылдық өндірістік қуаты 230 мың тонна болатын, жалпы құны 114 миллион долларлық ірі зауыт;
Сырдария облысында: Саланы жаңа деңгейге көтеретін 400 миллион долларлық ауқымды жоба жүзеге асырылады.
Жалпы алғанда, алдағы үш жыл ішінде химия өнеркәсібінде жалпы құны 2,8 миллиард долларды құрайтын 42 перспективалы жобаны іске қосу көзделуде. Осының есебінен 2030 жылға дейін өнім өндіру көлемі төмендегідей өседі:
Азотты тыңайтқыштар: 2,8 миллион тоннадан 4 миллион тоннаға дейін;
Фосфорлы тыңайтқыштар: 400 мың тоннадан 900 мың тоннаға дейін;
Суда еритін тыңайтқыштар: 100 мың тоннадан 400 мың тоннаға дейін жеткізіледі.
Ғылым мен өндірістің жаңа кластері
Президент салада қолданбалы ғылым мен нақты өндірістің интеграциясын мықтап байланыстыру қажеттігін ерекше атап өтті. Осы мақсатта елордамыздың Мырза Ұлықбек ауданы аумағында 60 гектарлық кең аумақта химия өнеркәсібі үшін арнайы инновациялық ғылыми-өндірістік және білім беру кластері құрылады.
Бұл білім ордасы аясында Оңтүстік Кореялық серіктестермен бірге заманауи Химия технологиялары инновациялық орталығы ұйымдастырылады. Ғылымды ынталандыру үшін ондағы тәжірибе-сынақ шығындарының 50 пайызына дейінгі бөлігі мемлекет тарапынан өтеліп беріледі.
Сондай-ақ, келесі жылдың соңына дейін Ташкент химия-технология институты мен Д.И.Менделеев атындағы химия-технология университетінің Ташкент филиалы толық құрамда осы жаңадан құрылатын заманауи кластер аумағына көшіріледі.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!Қорытындылай келе: Жүзеге асырылып жатқан бұл ауқымды реформалар Өзбекстанды тек шикізат жеткізуші ғана емес, сонымен қатар жоғары технологиялық және дайын химиялық өнімдер экспорттаушы қуатты мемлекетке айналдыруға қызмет етеді. Жаңарулар мен өрлеулер баянды болсын!
