Соңғы уақытта отандастарымыздың телефон нөмірлеріне шетелдік нөмірлерден күмәнді қоңыраулар жиі түсіп жатқаны байқалуда. Цифрлық әлемнің «аңшылары» жаңа әдістер арқылы азаматтардың қаражаты мен жеке деректерін көздеуде. Zamin.uz киберқауіпсіздік мамандарының ескертулері және өзіңізді қорғау жолдары туралы ақпарат ұсынады.
Технологиялық маска: алаяқтар қалай жұмыс істейді?
Бүгінде алаяқтар кәдімгі телефон желісін емес, интернет технологияларын және арнайы IP-телефония бағдарламаларын кеңінен қолданады. Бұл оларға өздерінің шынайы кім екенін және қай жерде екенін жасыруға мүмкіндік береді. Экранда әлемнің кез келген нүктесіне тиесілі жалған нөмір көрінуі мүмкін. Мұндай виртуалды нөмірлер уақытша болғандықтан, оларды қадағалау немесе иесін анықтау құқық қорғау органдары үшін де өте қиын міндет болып табылады.
Қайта қоңырау шалу — қаржылық тұзақ
Көбінесе алаяқтар «өткізіп алған қоңырау» әдісін қолданады. Егер сіз қызығушылық танытып, сол белгісіз шетелдік нөмірге қайта қоңырау шалсаңыз, телефоныңыздағы қаражат бірнеше секунд ішінде «жанып кетуі» мүмкін. Сонымен қатар, олар өздерін ірі ұйымдар, банк операторлары немесе халықаралық компания өкілдері ретінде таныстырып, сеніміңізге кіріп, банк карталарыңыздың құпия кодтарын ұрлауға тырысады.
Жасанды интеллект және «дауыс ұрлаушылар»
Қазіргі киберқылмыс барған сайын қауіпті сипат алуда. Сіз жай ғана телефонды көтеріп «Алло» деген сөзіңіз арқылы дауысыңыз жазылып алынуы мүмкін. Кейін жасанды интеллект көмегімен бұл дауыс өңделіп, deepfake шабуылдарында қолданылуы ықтимал, мысалы, сіздің атыңыздан жақындарыңызға қоңырау шалып, көмек сұрау сияқты әрекеттер. Сонымен қатар, әрбір қабылданған қоңырау алаяқтарға сіздің нөміріңіздің «белсенді» екенін растайды, бұл кейін шабуылдардың көбеюіне әкелуі мүмкін.
Қалай қорғануға болады? Мамандар кеңесі:
- Жауап бермеңіз: егер күтпеген және күмәнді шетелдік нөмірден қоңырау түссе, тұтқаны көтермеген дұрыс.
- Қайта қоңырау шалмаңыз: белгісіз халықаралық нөмірлерге ешқашан қайта қоңырау шалмаңыз.
- Блоктаңыз: күмәнді нөмірлерді бірден «қара тізімге» қосыңыз.
- Құпиялылықты сақтаңыз: банк карта нөмірін, жарамдылық мерзімін және SMS кодтарын ешкімге айтпаңыз.
Әрдайым сақ болыңыз және жақындарыңызды да осы қауіптер туралы хабардар етіңіз. Сіздің сақтығыңыз — қауіпсіздігіңіздің кепілі.
Құрметті оқырмандар, сізге де осындай күмәнді қоңыраулар түсті ме? Мұндай жағдайда қалай әрекет еттіңіз?
