Özbekistan'da teknik düzenleme, standardizasyon, metroloji ve uygunluk değerlendirmesi alanlarında girişimcilerin faaliyetlerini denetlemek için yeni bir elektronik sistemin uygulamaya konulması planlanıyor. Yeni düzenleme, işletmeleri yasal ihlal riskine göre değerlendirmeyi ve denetimleri risk seviyesine göre organize etmeyi amaçlıyor.
Yönetmelik taslağına göre, girişimcilik özneleri özel bir “puan” sistemi ile değerlendirilecek. Bu değerlendirme sonucunda işletmeler “yüksek”, “orta” ve “düşük” risk kategorilerine ayrılacak. Yani tüm girişimcilere aynı yaklaşım değil, faaliyetleri, geçmiş durumları, başvurular ve diğer veriler temel alınarak bireysel bir yaklaşım uygulanacak.
Değerlendirme sürecinde istatistiksel veriler, vatandaşların ve kuruluşların başvuruları, kitle iletişim araçlarındaki haberler ve diğer açık bilgi kaynaklarındaki veriler dikkate alınacak. Bu sayede denetim organları, hangi sektörde veya hangi öznede riskin daha yüksek olduğunu önceden belirleme imkanına sahip olacak.
Yeni sistemin en önemli yönlerinden biri, risk seviyesi düşük olarak belirlenen girişimcilik öznelerinin faaliyetlerine denetim organlarının müdahale etmeyecek olmasıdır. Bu tür işletmelerde denetim yapılmayacaktır. Bu durum, yasaya uyan ve faaliyetlerini düzenli yürüten iş dünyası temsilcileri için ciddi bir kolaylık olacaktır.
Yüksek ve orta risk kategorisine giren öznelerde ise önleyici tedbirlerin uygulanması öngörülmektedir. Yani denetimden önce girişimciye eksiklikleri giderme, yasal gerekliliklere uyum sağlama ve riskli durumları önleme imkanı verilecektir. Bu yaklaşım, cezalandırmaktan ziyade açıklamaya ve önlemeye odaklanmasıyla önemlidir.
Önleyici tedbirlerden sonra bile riskli durumlar devam ederse, denetim yapılması girişimi başlatılabilir. Yani denetimler artık rastgele veya kitlesel değil, somut risk ve gerekçenin bulunduğu durumlarda gerçekleştirilecektir.
Bununla birlikte, insan hayatına, sağlığına, kamu güvenliğine veya çevreye yönelik gerçek bir tehdit tespit edilen durumlarda, önleyici tedbirler olmaksızın denetim yapılmasına izin verilecektir. Bu doğal bir durumdur, çünkü böyle durumlarda zaman kaybetmek riski daha da artırabilir.
Bu sistem, girişimciler üzerindeki gereksiz baskıyı azaltmaya, denetim süreçlerini şeffaflaştırmaya ve kaynakları gerçekten riskin yüksek olduğu alanlara yönlendirmeye hizmet edecektir. Basitçe ifade etmek gerekirse, düzgün çalışan iş dünyasını rahatsız etmemek, sorun olan yerde ise zamanında önlem almak hedeflenmektedir.
Kısacası, yeni elektronik sistem girişimcilik ortamındaki denetimi daha akıllı ve adil hale getirmeyi amaçlamaktadır. Düşük riskli işletmeler denetimlerden korunacak, yüksek riskli özneler ise önce önleme yoluyla düzene davet edilecektir. İş dünyası için en doğru formül de budur: dürüst çalışana huzur, risk oluşturana ise net ve gerekçeli denetim.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
