Елімізде экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз ету, жасыл желектерді сақтау және табиғатқа зиян келтірушілерге қатысты заң үстемдігін орнату бағытында қатаң шаралар қолданылуда. Осы шаралардың жалғасы ретінде Сурхандария облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы апелляциялық сатыда көпшіліктің назарын аударған, ағаштардың заңсыз кесілуіне қатысты шулы қылмыстық істі жан-жақты қайта қарады.
20 миллиондық келісімшарттың артындағы жасырын жоспар
Ресми құжаттарда баяндалғанындай, бұл қылмыстық әрекеттің басында Термез қалалық құрылыс бөлімінің бұрынғы басшысы мен «M. T. T.» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің директоры тұрған. Сөз байласқан бұл сыбайластар Термез қаласының орталығындағы «Дўстлик» махалласы аумағында жайқалып тұрған көптеген ағаштарды басқа жерге көшіру сылтауымен жасырын жоспар құрған. Тіпті бұған ресми сипат беру үшін тараптар арасында 20 миллион сумдық жалған келісімшарт та рәсімделген.
Алайда, олардың жоспары жүзеге аспауы керек еді. Өйткені бұл аумақтағы жасыл байлықтар облыстық Экология, қоршаған ортаны қорғау және климаттың өзгеруі басқармасы мен Ұлттық ұлан қызметкерлері тарапынан алдын ала толық есепке алынған болатын. Кәсіпкерлердің бұл ағаштарды көшіру немесе кесу туралы ресми өтініші сала мамандары мен қолданыстағы заңнама талаптарына сай қатаң түрде қабылданбаған еді.
Табиғат жаулары: 217 түп ағаш жойылды
Заңды тыйымға қарамастан, құрылыс жұмыстарын тезірек бастап, мол табыс табуды көздегендер өзбілемдік пен қатыгездік жолын таңдады. Олар құрылыс алаңын кеңейту мақсатында нақ 217 түп сирек кездесетін және сәндік ағаштарды түнде аяусыз кесіп, жойып жіберді.
Жойылған ағаштардың нақты тізімі төмендегідей:
61 түп биік «Эльдар қарағайы»;
36 түп көкпеңбек «Вирджиния аршасы»;
101 түп хош иісті «Шығыс биотасы»;
16 түп көркем шынар және 4 түп жемісті тұт ағашы.
Сала сарапшылары мен арнайы экологиялық зертхана қорытындыларына сәйкес, табиғат жауларының бұл қылмыстық әрекеттері салдарынан аймақ экологиясы мен қоршаған ортаға нақ 2 миллиард 69 миллион 437 мың 500 сум мөлшерінде орасан зор және қалпына келтіруге болмайтын материалдық зиян келтірілгені ресми дәлелденді.
«Жай ғана көмектескім келген» — Заң бәрібір үстем келді
Сот отырысы мен апелляция барысында бұрынғы құрылыс бөлімінің басшысы өз кінәсін мойындаудан бас тартты. Ол өз мәлімдемесінде ағаштарды кесуге тиісті мекемелердің ресми рұқсаты бар деп ойлағанын және құрылыс фирмасына жергілікті басшы ретінде жай ғана «көмектескенін» айтып, ақталуға тырысты.
Алайда апелляциялық сот алқасы бұл жалған уәждерді жоққа шығарды. Іс бойынша жиналған айғақтар мен тәуелсіз сот-экологиялық сараптама қорытындыларын талдай келе, бұрынғы шенеунікті Өзбекстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 198-бабының 3-бөлігі (Зақым келтіру, жою) бойынша кінәлі деп тапты.
Сот үкіміне сәйкес, айыпталушыға айлық жалақысының 20 пайызын мемлекет пайдасына ұстап қалу шартымен 2 жыл мерзімге түзеу жұмыстары жазасы тағайындалды. Сондай-ақ, оның тергеу кезінде қамауда болған күндері есепке алынып, жазаның түпкілікті мерзімі 1 жыл 5 ай 15 күн болып белгіленді. Табиғатқа келтірілген миллиардтаған зиян да кінәлілерден өндірілетін болды.
Сіздіңше, табиғатқа осындай орасан зор зиян келтірген, жүздеген жылдар бойы өскен ағаштарды жойған шенеуніктерге берілген бұл жаза жеткілікті ме, әлде заңнаманы одан әрі қатайту керек пе?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
