Жемқорлыққа қарсы AI-министрді құрғандар жемқорлықпен айыпталуда

Албанияда сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің "символы" ретінде көрсетілген жасанды интеллект министрі - Диелланың төңірегінде күтпеген және даулы оқиға болды. The New York Times басылымының жазуынша, Диелланың құрылуына мұрындық болған құрылым басшылары сыбайлас жемқорлық ісі бойынша күдікке ілінген.

Мәселе мынада, Албания прокуратурасы Диелланы ойлап тапқан үкіметтік ұйым - Ұлттық ақпарат агенттігінің (AKSHI) директоры мен оның орынбасарын үй қамаққа алды. Олар мемлекеттік келісімшарттар бойынша өтініш беру және тендер үдерістерін "ойнап кеткен," яғни келісімшарттарды бөлуге мүдделі қылмыстық құрылымға қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны айтылады.

Бұл іс Албанияда соңғы уақытта күшейтілген сыбайлас жемқорлыққа қарсы кең ауқымды науқан аясында қарастырылуда. Дереккөздерге қарағанда, бұл науқан елдің Еуропалық Одаққа қосылу талаптары мен стандарттарын орындау үдерісімен де байланысты.

Айта кетейік, Албания Диеллаға мемлекеттік деңгейде "министр" мәртебесін берген әлемдегі алғашқы ел ретінде аталды. Оған, атап айтқанда, мемлекеттік сатып алулар мен тендерлерде адам факторын азайту, құжаттарды тексеру және үдерістерді "мөлдір" ету сияқты міндеттер жүктелгені жазылған.

Осы тұста ең күрделі сұрақ туындайды: егер сыбайлас жемқорлықты шектеу үшін құрылған жүйені әзірлеген басшылар өздері күдікке ілінсе, онда мәселе технологияда емес, жүйені кім және қалай басқаратында болуы мүмкін. Диелла "темір қалқан" болуы керек еді, бірақ оқиғалар көрсеткендей, кез келген цифрлық шешім адамдардың адалдығына байланысты.

Қорытынды қысқа: Албанияның бұл тәжірибесі бүкіл Еуропа үшін де сигнал. Жасанды интеллектіні мемлекеттік басқаруға енгізуге болады, бірақ бақылау, жауапкершілік және ашықтық "кодтан" да қатаң жұмыс істеуі керек. Әйтпесе, "ақылды жүйе" де теріс қолда қарапайым құралға айналып кетуі мүмкін.