Yaqin Sharqdagi ziddiyatlar global siyosat maydonida yangidan yangi geosiyosiy o‘yinlarni keltirib chiqarmoqda. Xitoyning NetEase nashri tahlilchilari ushbu mojarodan kim eng ko‘p manfaatdor ekani va Oq uy rahbari qanday tuzoqqa tushib qolganini ochiqladi. Zamin.uz ushbu tahliliy maqolaning eng muhim nuqtalarini e’tiboringizga havola etadi.
Yaqin Sharqda Eronga qarshi boshlangan harbiy harakatlar nafaqat mintaqaviy, balki jahon iqtisodiyoti uchun ham og‘ir sinovga aylandi. Ayniqsa, Ho‘rmuz bo‘g‘ozining to‘sib qo‘yilishi dunyo bozorida «qora oltin» narxini osmonga olib chiqdi.
Trampning ichki siyosiy «bosh og‘rig‘i»
AQSH Prezidenti Donald Tramp hozirda o‘ta murakkab tanlov qarshisida turibdi. Energiya resurslarining qimmatlashishi Amerika ichki bozorida benzin narxining shiddat bilan oshishiga sabab bo‘ldi. Bu esa:
- Saylov oldi xavotirlari: Kuz oylarida bo‘lib o‘tadigan oraliq saylovlar arafasida saylovchilarning noroziligini oshirmoqda.
- Iqtisodiy choralar: Oq uy vaziyatni yumshatish uchun eksport cheklovlari va sanksiyalarni qisman bekor qilishni muhokama qila boshladi, biroq bu choralar kutilgan natijani berishi dargumon.
Rossiya va Xitoy: Strategik ustunlik
Xitoylik sharhlovchilarning fikricha, ushbu inqirozdan Rossiya ikki tomonlama foyda ko‘rmoqda. Maqolada aytilganidek, Putin «bir o‘q bilan ikki quyonni urdi»:
- Moliyaviy daromad: Neft narxining yuqoriligi Rossiya xazinasiga katta miqdorda valyuta oqimini ta’minlamoqda.
- Diqqatning chalg‘ishi: G‘arb davlatlarining butun e’tibori Yaqin Sharqqa qaratilgani Moskvaga qarshi turish imkoniyatlarini cheklab qo‘ymoqda.
Shu bilan birga, uzoq davom etayotgan ushbu nizo Xitoy uchun ham Osiyo-Tinch okeani mintaqasida o‘z ta’sirini kuchaytirish uchun qulay imkoniyat yaratmoqda. AQSH mintaqaviy urushga qanchalik ko‘p jalb etilsa, Pekinning mavqei shunchalik mustahkamlanib boradi.
Asossiz ayblovlar va yadroviy muammo
Tahlilda alohida qayd etilishicha, Tehronning yadro quroli yaratish va AQSHga zarba berish niyati haqidagi da’volar haligacha o‘z isbotini topmagan.
«AEXA vakillari Eronda yadro quroli ishlab chiqarilayotgani haqida hech qanday dalil yo‘qligini bir necha bor ta’kidlagan bo‘lsa-da, Vashington va Tel-Aviv keskinlikni tanladi», — deyiladi materialda.
Shunga qaramay, Moskva va Pekin energiya narxlaridan keladigan manfaatlarga qaramay, mintaqada tezroq barqarorlik o‘rnatilishi tarafdori ekanini bildirmoqda. Zero, keng ko‘lamli urush global iqtisodiy tizimni butunlay izdan chiqarishi mumkin.
Sizningcha, Yaqin Sharqdagi ushbu «energetika o‘yini»da Tramp saylovchilarning ishonchini saqlab qola oladimi? Neft narxining oshishi O‘zbekiston iqtisodiyotiga qanday ta’sir qilishi mumkin?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
