Qatar Ichki ishlar vazirligi 22 mart, yakshanba kuni e'lon qilgan bayonotga ko'ra, Qatar Harbiy-havo kuchlariga tegishli vertolyot mamlakatning hududiy suvlari ustida parvoz qilayotgan paytda qulab tushishi oqibatida yetti kishi halok bo'ldi. So'nggi bayonot avvalroq olti jasad topilgani va vertolyotning ikkinchi uchuvchisi hanuz bedarak yo'qolgani aytilgan xabarlardan keyin qurbonlar sonini tasdiqladi. Rasmiylar endi bortdagi yetti kishining barchasi ushbu hodisada halok bo'lganini ma'lum qildi.
Doha vertolyot texnik nosozlik sabab qulaganini aytib, falokat yuzasidan ilk rasmiy izohni berdi. Bundan avval Qatar Mudofaa vazirligi halokat odatiy topshiriqni bajarish vaqtida sodir bo'lganini bildirgan edi. Rasmiylar vertolyot modelini ham ochiqlamadi, missiyaning aniq mohiyatini ham ma'lum qilmadi, natijada muhim operatsion savollar ochiq qolmoqda.
Qatar rasmiylariga ko'ra, halok bo'lganlarning to'rt nafari qatarlik harbiy xizmatchilar, qolgan uch nafari esa Turkiya fuqarolari bo'lgan. Keyinroq Turkiya rasmiylari bortdagi turk fuqarolari orasida bir nafar harbiy xizmatchi va Aselsan mudofaa kompaniyasida ishlovchi ikki nafar texnik mutaxassis borligini aniqlashtirdi. Bu tafsilot parvoz harbiy ko'mak, texnik xizmat, sinov yoki texnik muvofiqlashtirish bilan bog'liq bo'lgan bo'lishi mumkinligini ko'rsatadi, biroq na Doha, na Anqara turk xodimlari nima sababdan vertolyotda bo'lgani haqida batafsilroq ma'lumot berdi.
Halokat Fors ko'rfazi bo'ylab favqulodda keskinlik hukm surayotgan pallada yuz berdi. Mintaqadagi yana bir necha davlat kabi, Qatar ham AQSh, Isroil va Eron ishtirokidagi urush boshlanganidan beri Eron hujumlari xavfiga qayta-qayta duch kelmoqda. Shunga qaramay, hozircha vertolyot halokati jangovar amaliyotlar, raketa zarbalari, dronlar faolligi yoki boshqa dushmanona harbiy harakatlar bilan bog'liq bo'lganiga oid hech qanday rasmiy ishora yo'q. Qatar rasmiylari aniq ravishda tashqi hujum emas, balki texnik nosozlikni ko'rsatdi.
Bu farq muhim, chunki so'nggi haftalarda mintaqaviy xavfsizlik muhiti keskin yomonlashdi. Manba ma'lumotlariga ko'ra, 28-fevraldan beri AQSh va Isroil Eronga qarshi havo zarbalarini amalga oshirmoqda. Xabarlarga ko'ra, bu zarbalar Eronning oliy rahbari Ali Xomanaiy, shuningdek, bir qator yuqori martabali amaldorlar va mamlakat xavfsizlik tuzilmalari vakillarining o'limiga sabab bo'lgan. Eron esa o'z navbatida Fors ko'rfazi mintaqasidagi qo'shni davlatlarga raketa va dron hujumlarini uyushtirib, u yerdagi Amerika harbiy bazalari nishonda ekanini aytmoqda.
Ushbu qarama-qarshilikning yoyilishi keng hududdagi energetika infratuzilmasi va dengiz xavfsizligiga ta'sir ko'rsatdi. Fors ko'rfazidagi bir necha mamlakatlarda neft saqlash inshootlari va neft tankerlariga Eron zarbalari berilgani xabar qilinmoqda. Ko'rfaz hududidan tashqarida esa, manbaga ko'ra hozirda Yevropa Ittifoqiga rotatsion raislik qilayotgan Kipr va Ozarbayjon ham urush boshlanganidan beri Eron hujumlaridan zarar ko'rgan. Shu kengroq manzarada mintaqadagi har qanday harbiy aviatsiya halokati uskunadagi nosozlik, operatsion ortiqcha yuklama yoki xavfsizlik hodisasi sabab bo'lgan-bo'lmaganiga doir darhol sinchkovlik bilan tekshirilishi ehtimol.
Hozircha Qatar hukumati halokatni kengayib borayotgan mojaroning bir qismi sifatida emas, balki baxtsiz hodisa sifatida ko‘rsatmoqchi. Shunday bo‘lsa-da, qatarlik harbiy xizmatchilar va turkiyaliklarning o‘limi ikki tomonlama va harbiy-texnik tergovni chuqurlashtirishga undashi mumkin. Samolyotga texnik xizmat ko‘rsatish holati, turk mutaxassislarining roli, halokat paytidagi ob-havo va parvoz sharoitlari, vertolyot qulashidan oldin favqulodda signal uzatilganmi-yo‘qmi kabi savollar mavjud. Ko‘proq texnik xulosalar e’lon qilinmaguncha, hodisa ham milliy motam, ham mintaqaviy muammo bo‘lib qolishi mumkin.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
