Катар Ішкі істер министрлігі 22 наурыз, жексенбі күні таратқан мәлімдемеге сәйкес, Катар Әуе күштерінің тікұшағы елдің аумақтық сулары үстімен ұшып бара жатқан кезде апатқа ұшырап, жеті адам қаза тапты. Соңғы хабарлама бұған дейін алты мәйіт табылғаны және тікұшақтың екінші ұшқышы әлі із-түзсіз жоғалғаны айтылған мәліметтерден кейін құрбандар санын растады. Билік енді борттағы жеті адамның бәрі осы оқиғада қаза тапқанын хабарлады.
Доха тікұшақ техникалық ақау салдарынан құлағанын айтып, апатқа қатысты алғашқы ресми түсініктемені ұсынды. Бұған дейін Катар Қорғаныс министрлігі апаттың жоспарлы тапсырманы орындау кезінде болғанын мәлімдеген еді. Шенеуніктер тікұшақтың моделін де жариялаған жоқ, миссияның нақты сипатын да ашып айтпады, соның салдарынан маңызды операциялық сұрақтар жауапсыз қалып отыр.
Катар билігінің мәліметінше, қаза тапқандардың төртеуі катарлық әскери қызметші, ал қалған үшеуі Түркия азаматтары болған. Кейінірек түрік шенеуніктері борттағы түрік азаматтарының арасында бір әскери қызметші және Aselsan қорғаныс компаниясында істейтін екі техникалық маман болғанын нақтылады. Бұл дерек ұшудың әскери қолдау, техникалық қызмет көрсету, сынақ немесе техникалық үйлестіруге байланысты болуы мүмкін екенін аңғартады, алайда Доха да, Анкара да түрік қызметкерлерінің не себепті әуе кемесінде болғаны туралы толық мәлімет таратқан жоқ.
Апат Парсы шығанағы аумағында аса жоғары шиеленіс күшейген шақта болды. Өңірдегі тағы бірнеше мемлекет сияқты, Катар да АҚШ, Израиль және Иран қатысқан соғыс басталғалы бері Иран шабуылдары қаупімен бірнеше рет бетпе-бет келіп отыр. Соған қарамастан, әзірге тікұшақ апатының жауынгерлік операциялармен, зымыран соққыларымен, дрон белсенділігімен немесе өзге де дұшпандық әскери әрекеттермен байланысты болғанын көрсететін ресми белгі жоқ. Катар билігі сыртқы шабуылды емес, нақты түрде техникалық ақауды атады.
Бұл айырмашылық маңызды, өйткені соңғы апталарда өңірлік қауіпсіздік ахуалы күрт нашарлады. Дереккөз мәліметіне сәйкес, 28 ақпаннан бері АҚШ пен Израиль Иранға қарсы әуе соққыларын жасап келеді. Хабарларға қарағанда, бұл соққылар Иранның Жоғарғы көшбасшысы Әли Хаменеи, сондай-ақ бірқатар жоғары лауазымды шенеуніктер мен елдің қауіпсіздік құрылымдары өкілдерінің қазасына себеп болған. Өз кезегінде Иран Парсы шығанағы өңіріндегі көрші мемлекеттерге зымыран және дрон шабуылдарын жасап, ондағы нысана ретінде америкалық әскери базаларды көздеп отырғанын мәлімдеді.
Осы текетірестің жайылуы кең аумақтағы энергетикалық инфрақұрылым мен теңіз қауіпсіздігіне әсер етті. Парсы шығанағындағы бірнеше елде мұнай сақтау нысандары мен мұнай танкерлері Иран соққыларына ұшырағаны хабарлануда. Шығанақ аумағынан тыс жерде де, дереккөзге сәйкес қазір Еуропалық одаққа кезекші төрағалық етіп отырған Кипр мен Әзербайжан соғыс басталғалы бері Иран шабуылдарынан зардап шеккен. Осындай кеңірек жағдайда өңірдегі кез келген әскери авиация апаты жабдық ақауынан, операциялық шамадан тыс жүктемеден немесе қауіпсіздік оқиғасынан болды ма деген тұрғыда бірден жіті тексерілуі ықтимал.
Әзірге Қатар үкіметі апатты кеңейіп келе жатқан жанжалдың бір бөлігі ретінде емес, жазатайым оқиға ретінде көрсеткісі келеді. Дегенмен, қатарлық әскери қызметшілер мен түркиялықтардың өлімі екіжақты және әскери-техникалық тергеуді тереңдетуге түрткі болуы мүмкін. Ұшақтың техникалық қызмет көрсету жағдайы, түрік мамандарының рөлі, апат кезіндегі ауа райы мен ұшу жағдайлары, тікұшақ құлағанға дейін апаттық сигнал берілді ме деген сұрақтар бар. Көбірек техникалық қорытындылар жарияланбайынша, оқиға ұлттық аза тұту және аймақтық мәселе болып қалуы мүмкін.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
