Америкалик олимлар узоқ умр кўриш сирларини ўрганиш йўлида муҳим илмий тадқиқот ўтказди. ScienceDaily маълумотига кўра, тадқиқотчилар кўрсичқонларда учрайдиган узоқ умр кўриш билан боғлиқ генни оддий сичқонларга ўтказишга муваффақ бўлишди.
Кўрсичқонлар ҳайвонот оламида ноёб хусусияти билан ажралиб туради. Улар 41 йилгача яшаши мумкин, бу эса бошқа кемирувчилар умридан деярли ўн баравар кўп ҳисобланади. Олимлар айнан шу феномен ортида қандай биологик механизм турганини ўрганишга ҳаракат қилишди.
Тадқиқот давомида мутахассислар узоқ умр сирларидан бири юқори молекуляр массали гиалурон кислотасини ишлаб чиқариш учун масъул бўлган махсус ген билан боғлиқ эканини аниқлашди. Илмий тилда HMW-HA деб аталадиган ушбу модда организмда тўқималар ҳолати, яллиғланиш жараёнлари ва ўсмаларга қарши ҳимоя билан боғлиқ муҳим жараёнларда иштирок этади.
Биология ва тиббиёт профессори Вера Горбунованинг таъкидлашича, ушбу тадқиқот узоқ умр кўрувчи сутэмизувчиларда шаклланган ноёб механизмларни бошқа турларга ҳам ўтказиш мумкинлигини кўрсатди.
“Тадқиқотимиз сутэмизувчиларнинг узоқ умр кўрувчи турларида ривожланган ноёб узоқ умр кўриш механизмлари бошқаларнинг умр кўриш давомийлигини яхшилаш учун экспорт қилиниши мумкинлиги тамойилини тасдиқлайди”, — деди у.
Маълумотларга кўра, генетик жиҳатдан ўзгартирилган сичқонларда умр кўриш давомийлиги тахминан 4,4 фоизга ошган. Бу рақам бир қарашда катта кўринмаслиги мумкин, аммо илм-фанда бундай натижа жиддий ютуқ ҳисобланади. Чунки гап фақат узоқроқ яшаш ҳақида эмас, балки соғломроқ яшаш ҳақида ҳам кетмоқда.
Тажриба ҳайвонларида бир қатор ижобий ўзгаришлар кузатилган. Хусусан, уларда ўсмалардан ҳимояланиш кучайган, тўқималарда яллиғланиш жараёнлари пастроқ даражада бўлган ва ичак иммунитети яхшироқ ишлаган. Бу эса мазкур ген организмда қариш билан боғлиқ бир нечта жараёнларга таъсир қилиши мумкинлигини кўрсатади.
Профессор Андрей Селуановнинг фикрича, ушбу кашфиёт келажакда инсонларда олиб бориладиган тадқиқотлар учун ҳам янги йўл очиши мумкин. Олимлар ҳозирданоқ гиалурон кислотасининг парчаланишини секинлаштирадиган молекулаларни аниқлаган ва уларни синовдан ўтказмоқда.
“Биз аллақачон гиалуроннинг парчаланишини секинлаштирадиган молекулаларни аниқладик ва уларни синовдан ўтказмоқдамиз”, — деди Селуанов.
Албатта, бу кашфиёт одамлар эртагаёқ 100 йилдан ортиқ соғлом яшай бошлайди, дегани эмас. Илмда бундай ишлар узоқ вақт, кўп босқичли синовлар ва хавфсизлик текширувларини талаб қилади. Лекин натижалар қариш жараёнларини тушуниш ва унга таъсир қилиш борасида умидли йўналиш борлигини кўрсатмоқда.
Олимлар вақт ўтиши билан ушбу биологик механизмлар инсонларда қарилик билан боғлиқ касалликларга қарши курашишда ёрдам беришига умид қилмоқда. Қисқаси, узоқ умр сирини топиш йўлида яна бир эшик очилди. Энди асосий савол — бу эшик ортида инсон саломатлиги учун қандай имкониятлар бор?
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
