Amerikalik olimlar uzoq umr ko‘rish sirlarini o‘rganish yo‘lida muhim ilmiy tadqiqot o‘tkazdi. ScienceDaily ma’lumotiga ko‘ra, tadqiqotchilar ko‘rsichqonlarda uchraydigan uzoq umr ko‘rish bilan bog‘liq genni oddiy sichqonlarga o‘tkazishga muvaffaq bo‘lishdi.
Ko‘rsichqonlar hayvonot olamida noyob xususiyati bilan ajralib turadi. Ular 41 yilgacha yashashi mumkin, bu esa boshqa kemiruvchilar umridan deyarli o‘n baravar ko‘p hisoblanadi. Olimlar aynan shu fenomen ortida qanday biologik mexanizm turganini o‘rganishga harakat qilishdi.
Tadqiqot davomida mutaxassislar uzoq umr sirlaridan biri yuqori molekular massali gialuron kislotasini ishlab chiqarish uchun mas’ul bo‘lgan maxsus gen bilan bog‘liq ekanini aniqlashdi. Ilmiy tilda HMW-HA deb ataladigan ushbu modda organizmda to‘qimalar holati, yallig‘lanish jarayonlari va o‘smalarga qarshi himoya bilan bog‘liq muhim jarayonlarda ishtirok etadi.
Biologiya va tibbiyot professori Vera Gorbunovaning ta’kidlashicha, ushbu tadqiqot uzoq umr ko‘ruvchi sutemizuvchilarda shakllangan noyob mexanizmlarni boshqa turlarga ham o‘tkazish mumkinligini ko‘rsatdi.
“Tadqiqotimiz sutemizuvchilarning uzoq umr ko‘ruvchi turlarida rivojlangan noyob uzoq umr ko‘rish mexanizmlari boshqalarning umr ko‘rish davomiyligini yaxshilash uchun eksport qilinishi mumkinligi tamoyilini tasdiqlaydi”, — dedi u.
Ma’lumotlarga ko‘ra, genetik jihatdan o‘zgartirilgan sichqonlarda umr ko‘rish davomiyligi taxminan 4,4 foizga oshgan. Bu raqam bir qarashda katta ko‘rinmasligi mumkin, ammo ilm-fanda bunday natija jiddiy yutuq hisoblanadi. Chunki gap faqat uzoqroq yashash haqida emas, balki sog‘lomroq yashash haqida ham ketmoqda.
Tajriba hayvonlarida bir qator ijobiy o‘zgarishlar kuzatilgan. Xususan, ularda o‘smalardan himoyalanish kuchaygan, to‘qimalarda yallig‘lanish jarayonlari pastroq darajada bo‘lgan va ichak immuniteti yaxshiroq ishlagan. Bu esa mazkur gen organizmda qarish bilan bog‘liq bir nechta jarayonlarga ta’sir qilishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Professor Andrey Seluanovning fikricha, ushbu kashfiyot kelajakda insonlarda olib boriladigan tadqiqotlar uchun ham yangi yo‘l ochishi mumkin. Olimlar hozirdanoq gialuron kislotasining parchalanishini sekinlashtiradigan molekulalarni aniqlagan va ularni sinovdan o‘tkazmoqda.
“Biz allaqachon gialuronning parchalanishini sekinlashtiradigan molekulalarni aniqladik va ularni sinovdan o‘tkazmoqdamiz”, — dedi Seluanov.
Albatta, bu kashfiyot odamlar ertagayoq 100 yildan ortiq sog‘lom yashay boshlaydi, degani emas. Ilmda bunday ishlar uzoq vaqt, ko‘p bosqichli sinovlar va xavfsizlik tekshiruvlarini talab qiladi. Lekin natijalar qarish jarayonlarini tushunish va unga ta’sir qilish borasida umidli yo‘nalish borligini ko‘rsatmoqda.
Olimlar vaqt o‘tishi bilan ushbu biologik mexanizmlar insonlarda qarilik bilan bog‘liq kasalliklarga qarshi kurashishda yordam berishiga umid qilmoqda. Qisqasi, uzoq umr sirini topish yo‘lida yana bir eshik ochildi. Endi asosiy savol — bu eshik ortida inson salomatligi uchun qanday imkoniyatlar bor?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
