Ўзбекистонда яшаш ва турган жойи бўйича рўйхатга олиш тартиби янги босқичга ўтмоқда. Ҳукумат томонидан тасдиқланган янги низомга кўра, энди фуқароларни манзил бўйича рўйхатдан ўтказиш жараёни рақамлаштирилади ва ушбу тизим ИИВ миграция бўлинмалари назоратида амалга оширилади.
Янги тартибнинг асосий мақсади — аҳоли учун рўйхатдан ўтиш жараёнини соддалаштириш, ортиқча қоғозбозликни камайтириш ва жараённи шаффоф қилишдир. Авваллари кўпчилик учун бу масала вақт, навбат ва ҳужжатлар билан боғлиқ оворагарчиликка айланган бўлса, энди рақамли имкониятлар орқали иш анча енгиллашиши кутилмоқда.
Низомга мувофиқ, фуқаро янги яшаш манзилига кўчиб ўтганидан кейин 10 иш куни ичида рўйхатдан ўтиши шарт. Бу талаб фуқароларнинг амалдаги яшаш жойи бўйича маълумотларини аниқ юритиш ва давлат хизматларини тўғри кўрсатиш учун муҳим ҳисобланади.
Энг муҳим янгиликлардан бири — уй эгаси ва аризачининг розилиги масофадан туриб тасдиқланиши мумкин. Энди бу жараён Face-ID ёки Mobile-ID орқали амалга оширилади. Яъни инсон шахсан бориб, ортиқча имзо ва тасдиқ жараёнлари билан овора бўлмасдан, ўз розилигини рақамли усулда билдириши мумкин бўлади.
Ариза бериш каналлари ҳам кенгайтирилган. Фуқаролар яшаш ёки турган жойи бўйича рўйхатдан ўтиш учун онлайн тарзда мурожаат қилиши, давлат хизматлари марказларига бориши ёки “Ақлли миграция” пунктларидан фойдаланиши мумкин. Бу эса айниқса иши кўп, вақти чекланган одамлар учун анча қулайлик яратади. Давлат хизматлари ҳам “навбатда тур, асабни сина” режимидан секин-аста чиқяпти, бу яхши сигнал.
Вояга етмаганлар бўйича ҳам алоҳида тартиб белгиланган. 18 ёшгача бўлган шахслар ота-оналари ёки қонуний васийларининг яшаш манзили бўйича рўйхатга олинади. Бу болаларнинг ҳуқуқий мақоми ва яшаш жойи бўйича маълумотлар аниқ бўлишини таъминлайди.
Шунингдек, кўчмас мулкка эгалик қилиш билан боғлиқ чеклов ҳам назарда тутилган. Агар фуқаронинг бир нечта уй-жойи бўлса ҳам, у фақат битта манзилда рўйхатдан ўтиши мумкин. Бу норма рўйхат маълумотларини аниқлаштириш ва сунъий равишда бир нечта жойда қайдда туриш ҳолатларининг олдини олишга қаратилган.
Қарорда айрим ҳудудлар бўйича махсус чекловлар ҳам белгиланган. Жумладан, чегара зоналари, ёпиқ ҳарбий шаҳарчалар ва фавқулодда ҳолат зоналарида ҳаракатланиш ҳамда яшаш тартиби алоҳида талаблар асосида амалга оширилади. Бу хавфсизлик ва махсус режим талаблари билан боғлиқ.
Умуман олганда, янги низом миграция ва рўйхатга олиш тизимини замонавийлаштиришга қаратилган муҳим қадам ҳисобланади. Face-ID, Mobile-ID ва онлайн ариза бериш имкониятлари фуқаролар учун вақт тежайди, давлат органлари учун эса маълумотларни тез ва аниқ юритиш имконини беради.
Энди асосий масала — тизим амалда қанчалик қулай ишлашида. Агар рақамли хизматлар барқарор ва тушунарли йўлга қўйилса, фуқаролар учун рўйхатдан ўтиш жараёни анча осонлашади. Қисқаси, миграция тизими ҳам рақамли даврга қадам қўймоқда — энди фақат интернет “қотиб қолмаса” бўлгани.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
