Ўзбекистонда апрель ойида палов нархи сезиларли даражада қимматлашди. Маълумотларга кўра, мамлакат ҳудудларида палов индекси 2,84 фоизга ошган. Бу кўрсаткич умумий инфляция суръатидан юқори бўлиб, халқ орасида энг севимли таомлардан бири ҳисобланган палов ҳам бозордаги нархлар босимидан четда қолмаётганини кўрсатмоқда.
Палов нархининг ошишига, аввало, асосий масаллиқлар қимматлашгани таъсир қилган. Айниқса, гўшт ва сабзи нархидаги ўсиш тайёр таом қийматига бевосита таъсир ўтказди. Бундан ташқари, ёғ, нўхат, зира, туз ва бошқа зираворлар нархидаги ўзгаришлар ҳам умумий қимматлашишни кучайтирган.
Апрель ойида мол гўшти нархи мамлакатнинг барча ҳудудларида 100 минг сўмлик чегарадан ошиб кетди. Энг юқори кўрсаткич Фарғона вилоятида қайд этилган — бу ерда мол гўшти нархи 122 868 сўмга етган. Бу эса палов тайёрлаш харажатлари ошишида энг муҳим омиллардан бири бўлди.
Тайёр палов порцияси нархи бўйича эса Тошкент етакчиликни сақлаб қолмоқда. Пойтахтда ўртача чек 122 543 сўмни ташкил этган. Бу рақам оддий овқатланиш харажатлари ҳам аста-секин аҳоли бюджетига жиддий таъсир қила бошлаганини кўрсатади. Оддий қилиб айтганда, палов ҳам энди “ҳафта охири кайфияти”дан “чўнтак билан маслаҳатлашиладиган” таомга айланяпти.
Нархлар ўсиши фақат гўшт ёки сабзи билан чекланмаган. Зира, нўхат, ёғ ва туз каби майда кўринган, аммо палов мазасини белгилайдиган маҳсулотлар ҳам қимматлашган. Бу эса республика бўйлаб палов индексининг умумий ўсишига олиб келди.
Мутахассислар бундай ҳолатни озиқ-овқат бозоридаги умумий нарх босими, логистика харажатлари, мавсумий омиллар ва айрим маҳсулотларга талабнинг юқорилиги билан изоҳлаш мумкинлигини таъкидламоқда. Чунки палов биргина таом эмас, у бир нечта асосий маҳсулот нархини ўзида акс эттирувчи халқона иқтисодий кўрсаткичга ҳам айланган.
Палов индексидаги ўсиш аҳоли учун оддий статистика эмас. У кундалик ҳаётда сезиладиган нарх ўзгаришини яққол кўрсатади. Чунки палов ўзбек дастурхонининг доимий меҳмони, тўй-маърака, оилавий йиғилиш ва дўстлар даврасининг ажралмас қисми ҳисобланади.
Апрель ойидаги қимматлашиш шуни кўрсатмоқдаки, озиқ-овқат бозоридаги ўзгаришлар аҳоли истеъмолига бевосита таъсир қилмоқда. Агар асосий масаллиқлар нархи ўсишда давом этса, тайёр таомлар қиймати ҳам яна кўтарилиши мумкин. Шу боис бозордаги нархлар барқарорлиги нафақат иқтисодий, балки ижтимоий аҳамиятга ҳам эга.
Қисқаси, палов индекси бу сафар оддий рақам эмас, балки дастурхон атрофидаги реал вазиятни кўрсатди. Нархлар ошяпти, чўнтак эса буни жуда яхши сезяпти.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
