АҚШ президенті Дональд Трамп Өзбекстанды Газа секторы бойынша халықаралық бейбітшілік кеңесінен тұрақты орын алуға шақырды. Президенттің баспасөз қызметінің хабарлауынша, Мемлекет басшысы Шавкат Мирзияевтың атына Трамптан "Таяу Шығыста бейбітшілікті нығайту және қақтығыстарды шешу бойынша халықаралық бастамаға қосылу" туралы ресми ұсыныс хат келіп түскен.
Хатта атап өтілгендей, бұл бастама 2025 жылдың 29 сентябрінде жарияланған, әлемдік көшбасшылар тарапынан қолдап-қуатталған және БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 2025 жылғы 17 ноябріндегі No2803 қарарымен мақұлданған Газадағы қақтығысты тоқтату бойынша кешенді жоспарға сүйенеді. Яғни, әңгіме жай ғана идея туралы емес - ол халықаралық деңгейде "қағазға түсірілген" және базалық құжаттарға байланған бастама ретінде көрсетіледі.
Бастаманың негізгі мәні - ұзақ мерзімді бейбітшілікті, тұрақтылықты және қауіпсіздікті қамтамасыз ету жауапкершілігін алуға дайын мемлекеттерді біріктіретін жаңа халықаралық құрылым, яғни Бейбітшілік кеңесін құру. Өзбекстанға бұл құрылымға құрылтайшы мемлекет ретінде қосылу ұсынылғаны айтылады.
Шавкат Мирзияев америкалық әріптесіне жауап хат жолдап, Өзбекстанның Бейбітшілік кеңесіне құрылтайшы мемлекет ретінде қосылуға дайын екенін білдіргені хабарланды. Президент өз хатында бұл бастаманы Таяу Шығыстағы көпжылдық қақтығыстарды жою, кең аймақтағы бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайту жолындағы маңызды қадам ретінде бағалады.
Еске сала кетейік, атысты тоқтатудан кейін Газа секторында аумақты басқару үшін халықаралық орган құру жоспары туралы бірнеше рет айтылды. Осы фонның артында Ақ үй тарапынан да кеңес құрамына кейбір танымал тұлғалар кіретіні айтылған: АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио, Таяу Шығыс бойынша арнайы өкілі Стив Уиткофф, АҚШ президентінің күйеу баласы Джаред Кушнер және Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Тони Блэр осы кеңестің құрамына кіретіні жарияланған.
Алайда, Bloomberg танысқан ереже жобасына сәйкес, Бейбітшілік кеңесінің міндеттері Газамен ғана шектелмеуі мүмкін. Құжатта ол "тұрақтылыққа жәрдемдесуге, сенімді және заңды басқаруды қалпына келтіруге және қақтығыстар әсер еткен немесе қауіп төндіретін аумақтарда берік бейбітшілікті қамтамасыз етуге ұмтылатын халықаралық ұйым" ретінде сипатталады. Яғни, бұл модель "бір нүкте - бір мәселе" емес, кең мандатты платформаға ұқсайды.
Жобаға сәйкес, кеңеске Трамптың өзі төрағалық етеді және шешімдерді ол түпкілікті түрде мақұлдауы керек. Демек, формат ұжымдық талқылауды көздесе де, "соңғы қолтаңба" ортада қалуы мүмкін.
Өзбекстанның құрылтайшы мемлекет ретінде шақырылуы Ташкенттің халықаралық аренадағы рөлін одан әрі айқын ету ықтималдығын күшейтеді. Әсіресе, бейбітшілік, келіссөздер және тұрақтылық сияқты тақырыптарда практикалық бастамалар көбейген кезде, бұл ұсыныс Өзбекстанның өңірлік және жаһандық күн тәртібіндегі қатысуын жаңа деңгейге көтеруі мүмкін. Қысқасы, геосаясат "шахмат тақтасы" болса, Өзбекстанға тағы бір қадам жасауға мүмкіндік ашылып жатқан сияқты - енді сол қадамның қандай нәтиже беретіні маңызды.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
