Олимлар ўнлаб йиллар давомида инсон ва шимпанзе геномлари 99 фоизга бир хил бўлса-да, нима учун биз бир-биримиздан кескин фарқ қилишимизни тушунишга ҳаракат қилишди. Жавоб генларни бошқарувчи «ўчиргичлар» тизимида яширинган. Станфорд университети профессори Ҳунтер Фрасер бошчилигидаги тадқиқотчилар гуруҳи бу жараён тасодифий эмас, балки табиий танланиш натижаси эканлигини исботлади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.
Тадқиқотчилар «кентавр-ҳужайралар» деб номланган тетраплоид гибрид ҳужайралар усулидан фойдаланишди. Бу усул инсон ва шимпанзе геномларини бир хил муҳитда солиштириш имконини берди. Натижалар шуни кўрсатдики, ДНК метилланишидаги ўзгаришларнинг 83–93 фоизи айнан маҳаллий ДНК коди билан белгиланади. Бу эволюция шунчаки ташқи созламаларни эмас, балки генларнинг ишлаш механизмини ҳам ўзгартирганини англатади.
Энг муҳим кашфиёт шундаки, бу ўзгаришлар тасодифий «шовқин» эмас, балки аниқ мақсадга йўналтирилган табиий танланиш маҳсулидир. Хусусан, ГРИК2 ва ТУББ3 генларидаги эпигенетик ўзгаришлар миядаги синапслар пластиклигини ошириб, бизга когнитив қобилиятлар ва нутқ ривожланишида устунлик берди. Бу ўзгаришлар, шунингдек, юз скелети тузилиши ва тишларнинг чиқиш муддатларига ҳам таъсир кўрсатган.
Машҳур палеогенетик Давид Гохман таъкидлаганидек, эпигенетика оддий генетик кодни ўқишда кўринмайдиган эволюция деталларини очиб беради. Инсон организмининг приматларга қараганда секинроқ ўсиши ва етилиши ҳам айнан шу мураккаб адаптация жараёнининг бир қисмидир. Ушбу тадқиқот замонавий инсон қиёфаси ва ақл-заковатининг шаклланишида эпигенетик «ўчиргичлар» ҳал қилувчи рол ўйнаганини тасдиқлайди.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
