Olimlar oʻnlab yillar davomida inson va shimpanze genomlari 99 foizga bir xil boʻlsa-da, nima uchun biz bir-birimizdan keskin farq qilishimizni tushunishga harakat qilishdi. Javob genlarni boshqaruvchi «oʻchirgichlar» tizimida yashiringan. Stanford universiteti professori Hunter Fraser boshchiligidagi tadqiqotchilar guruhi bu jarayon tasodifiy emas, balki tabiiy tanlanish natijasi ekanligini isbotladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Tadqiqotchilar «kentavr-hujayralar» deb nomlangan tetraploid gibrid hujayralar usulidan foydalanishdi. Bu usul inson va shimpanze genomlarini bir xil muhitda solishtirish imkonini berdi. Natijalar shuni koʻrsatdiki, DNK metillanishidagi oʻzgarishlarning 83–93 foizi aynan mahalliy DNK kodi bilan belgilanadi. Bu evolyutsiya shunchaki tashqi sozlamalarni emas, balki genlarning ishlash mexanizmini ham oʻzgartirganini anglatadi.
Eng muhim kashfiyot shundaki, bu oʻzgarishlar tasodifiy «shovqin» emas, balki aniq maqsadga yoʻnaltirilgan tabiiy tanlanish mahsulidir. Xususan, GRIK2 va TUBB3 genlaridagi epigenetik oʻzgarishlar miyadagi sinapslar plastikligini oshirib, bizga kognitiv qobiliyatlar va nutq rivojlanishida ustunlik berdi. Bu oʻzgarishlar, shuningdek, yuz skeleti tuzilishi va tishlarning chiqish muddatlariga ham taʼsir koʻrsatgan.
Mashhur paleogenetik David Gokhman taʼkidlaganidek, epigenetika oddiy genetik kodni oʻqishda koʻrinmaydigan evolyutsiya detallarini ochib beradi. Inson organizmining primatlarga qaraganda sekinroq oʻsishi va yetilishi ham aynan shu murakkab adaptatsiya jarayonining bir qismidir. Ushbu tadqiqot zamonaviy inson qiyofasi va aql-zakovatining shakllanishida epigenetik «oʻchirgichlar» hal qiluvchi rol oʻynaganini tasdiqlaydi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
