Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, yerel "Region TV"da yayınlanan "Cumhurbaşkanı" adlı belgesel filmin 2. bölümünde Tacikistan ile sınır sorununun nasıl çözüldüğüne ayrıntılı olarak değindi. Bu yolun kolay olmadığını söyledi: acı verici çatışmalar, sonuçsuz müzakereler ve ardından kademeli bir karara varılmasına yol açan zorlu bir süreç.
10 saatlik görüşme ama sonuç yok
Gazeteci Aybek Biybosun'a verdiği röportajda, Japarov, Nisan 2021'deki sınırda meydana gelen kanlı çatışmadan sonra, yakınlarının ve çevresindekilerin, Kamçıbek Taşiyev de dahil olmak üzere protestolarına rağmen Duşanbe'ye gidip İmamali Rahman ile yüz yüze görüştüğünü hatırladı. Ancak, yuvarlak masa toplantısının yaklaşık 10 saat sürmesine rağmen verimsiz olduğunu söyledi.
Ordu Güçlendirme ve Hava Ustunluğu
Başkan'a göre, o yılki çatışma, Tacik silahlı kuvvetlerinin o dönemde nispeten daha güçlü olduğunu gösterdi. Bundan sonra, Kırgızistan'ın ordusunu güçlendirmeye başladığı, özellikle Türkiye'den Bayraktar Akinji ve Aksungur gibi dronlar satın alındığı belirtildi.
Japarov, 2022 Eylül'ündeki bir sonraki çatışma sırasında iki tarafın fırsatlarının çok daha eşit olduğunu ve hatta Kırgızistan'ın hava avantajına ulaşmaya başladığını belirtti.
Anlaşmaya yol açan belirleyici talep
En ilginç noktalardan biri: Japarov, Tacikistan ile anlaşmaya varılmasında Özbekistan liderinin katkılarının büyük olduğunu açıkça belirtti. Ona göre, zirvelerde Rahman'a "oturup konuşalım" diye teklif etmiş, önce reddedilmiş, ardından ikinci kez onaylanmış.
Japarov, burada Özbekistan Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev'in "fırsatı kaçırmadan karşılıklı anlaşmaya varılması gerektiği" fikriyle tarafları yakınlaştırdığını özellikle vurguladı. Sonuç olarak, sınır anlaşmazlığı müzakere masasında çözüldü.
Tacikistan'dan sonra - Özbekistan ile de sorun çözüldü
Cumhurbaşkanı ayrıca, Tacikistan ile sınır konusunun izi açıldıktan sonra, Özbekistan ile de sınır sorunlarının başarıyla çözüldüğünü söyledi. Bu, bölge için önemli bir sinyal: sınırlar net olursa, güven artar ve iş birliği açılır.
"Bir yatırımcı da, turist de kavga çıktığı yere adım atmaz."
Kırgızistan Dışişleri Bakanı Jeenbek Kulubaev de Şavkat Mirziyoyev'i Orta Asya ülkelerini birbirine yakınlaştıran liderlerden biri olarak tanımladı. Ona göre, Mirziyoyev her zaman aynı fikri tekrar tekrar söyledi: Kırgızlar ve Tacikler gelsin, sınır anlaşmazlıkları dursun, aksi takdirde ne yatırımcı ne de turist gelecektir. Bakan bunu halk örneğiyle açıklayarak, dış dünyanın "istan" genel algısında bölgeyi aynı şekilde gördüğünü belirtti.
Arka plan: 2021 ve 2022 çatışmaları, ardından 2025 imzası
Bilgi için, Nisan 2021'de, Tacikistan ve Kırgızistan sınırında, nüfusun su kullanımı konusundaki tartışması, askerlerin katılımıyla silahlı bir çatışmaya dönüştü ve onlarca insan hayatını kaybetti. Eylül 2022'de benzer bir olay tekrarlandı ve yine yıkıma ve kayıplara neden oldu.
Son olarak, Mart 2025'te Sadır Caparov ve İmamali Rahman, 2002'den beri devam eden sınır belirleme ve sınırlandırma müzakerelerini tamamlayarak Bishkek'te bir anlaşma imzaladılar. Kısa bir süre sonra, Özbekistan, Tacikistan ve Kırgızistan liderlerinin katılımıyla Hocaent'te "Dostluk" stelesinin açılışı gerçekleşti.
Özet
Bu hikayenin temel noktası tektir: bölgede sınır sorunu silahla değil, sabır, diyalog ve siyasi iradeyle çözülürse, geleceğe olan güven artar. Şimdi en önemli şey, bu anlaşmaların sadece kağıt üzerinde kalmayıp, barış, istikrar ve açık iş birliğine hizmet etmesidir. O zaman yatırımcı gelir, turist gelir ve en önemlisi, insanlar huzur içinde yaşar.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
