Özbekistan'da çok katlı binalarda taşıyıcı duvarların ve yapıların izinsiz yıkılması vakaları ciddi oranda arttı. 2025 yılında bu tür ihlallerle ilgili 2,4 binden fazla vaka tespit edildi. Kıyaslama yapmak gerekirse, üç yıl önce bu rakam sadece 563 idi.
Bu rakamlar sadece bir istatistik değil. Konu, insanların yaşadığı çok katlı binalar, ailelerin güvenliği ve tüm binanın sağlamlığıdır. Çünkü taşıyıcı bir duvarı yıkmak, sadece bir tadilat veya yeniden planlama değil, tüm bina yapısını tehlikeye atan son derece sorumsuz bir davranıştır.
Cumhurbaşkanına sunulan bilgilere göre, bazı vatandaşlar daireyi genişletmek, ticari bir alana dönüştürmek veya iç planı değiştirmek amacıyla taşıyıcı kısımlara müdahale etmektedir. Ancak bu tür işleri uzman görüşü olmadan yapmak, binanın depreme dayanıklılığına, sağlamlığına ve genel güvenliğine ciddi bir tehdit oluşturmaktadır.
Özellikle kullanım ömrü 50 yılı aşan binalar özel risk grubuna girmektedir. Verilere göre, ülkede bu tür çok katlı binaların sayısı 15,2 bindir. Bu binalarda yapılacak herhangi bir izinsiz tadilat, duvar yıkımı veya kategori değişikliği çok daha büyük tehlikelere yol açabilir.
Sorunun bir diğer acı tarafı ise denetim mekanizmalarının yeterince etkili olmamasıdır. Mevcut düzenlemeler, bina güvenliğini tehdit eden ihlalleri tamamen durduramıyor. İnsanlar bazen "ev benim, istediğimi yaparım" şeklindeki yanlış bir düşünceyle hareket ediyor. Ancak çok katlı bir binada tek bir dairedeki hata, tüm apartman girişi için bir tehdide dönüşebilir.
Bu nedenle konut sektöründe bir dizi katı önlem önerilmektedir. Özellikle 50 yılı aşan binalarda kategori değişikliği, tadilat çalışmaları ve tehlikeli yeniden planlamaların kısıtlanması konusu değerlendirilmektedir. Bu, öncelikle olası teknolojik felaketlerin önlenmesini amaçlamaktadır.
Ayrıca, Yapı Denetim Kurumu'na taşıyıcı yapıları izinsiz yıkanlara yerinde ceza kesme yetkisi verilmesi önerilmektedir. Yani artık uzun bürokratik süreçler olmadan, tehlikeli durum tespit edildiği anda gerekli önlemleri alma imkanı doğabilir.
Bu reformun temel amacı, halkın güvenliğini sağlamak, çok katlı binalarda yaşayan vatandaşların hayatını korumak ve bina sağlamlığına zarar veren keyfi uygulamaları durdurmaktır.
Kısacası, duvar yıkmak basit bir tadilat değildir. Özellikle taşıyıcı bir yapıysa, bu tüm binanın kaderini ilgilendiren bir konudur. Bir daireyi "daha güzel" hale getirmek uğruna tüm binayı riske atmak çok pahalıya mal olabilir. Duman çıkmadan ateşi söndürmek gerekir.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
