Janubiy Koreyada 2024 yil dekabr oyidagi harbiy holat bilan bog‘liq siyosiy inqiroz atrofidagi eng keskin sud qarorlaridan biri chiqdi. Seul markaziy tuman sudi sobiq bosh vazir Xan Dok Suni sobiq prezident Yun Sok Yolning harbiy holat joriy etishga urinishiga aloqador ish bo‘yicha 23 yillik qamoq jazosiga hukm qildi.
Sud nima uchun jazoni og‘irlashtirdi?
Sudga ko‘ra, gap oddiy “siyosiy xatolik” haqida emas — holat isyon (o‘zini to‘ntarishga urinish, “self-coup”) sifatida baholandi. Tergov va sud materiallarida Xan Dok Su qarorni “qog‘ozda qonuniy ko‘rsatish”ga xizmat qilgan harakatlarga aralashgani ta’kidlanadi: xususan, qarorni rasmiylashtirish uchun shartli “kabinet jarayoni”ni legitimlashtirish, hujjatlar bilan manipulyatsiya, ayrim dalillarni yo‘q qilish va keyinchalik sudda yolg‘on ko‘rsatma berish kabi epizodlar tilga olingan.
Eng ko‘p muhokama qilingan jihatlardan biri — harbiy holat farmoni bilan bog‘liq hujjatlar masalasi. Ayrim manbalarda Xan Dok Su farmonni orqa sana bilan qonuniylashtirishga urinish kontekstida tilga olinadi.
Prokuratura 15 yil so‘ragan, sud 23 yil berdi
Qizig‘i shundaki, ayblov tomoni 15 yillik jazoni talab qilgan, ammo sud bu ishni davlat tizimlari va demokratiya uchun “o‘ta xavfli ssenariy” deb baholab, ancha qattiqroq hukm chiqardi. Hukm e’lon qilingach, Xan Dok Su sud zalining o‘zida hibsga olingani xabar qilindi.
Sobiq bosh vazir esa ayblovlarni rad etib, harbiy holat rejalaridan bexabar bo‘lganini aytgan va qaror ustidan shikoyat qilishini bildirgan.
Hammasi nimadan boshlangan edi?
Eslatib o‘tamiz, 2024 yil 3–4 dekabr kunlari sobiq prezident Yun Sok Yol harbiy holat e’lon qilib, buni “Shimoliy Koreya tahdidi” kabi bahonalar bilan izohlagan. Biroq parlament tez orada bu qarorni bekor qilgan, keyin esa Yun Sok Yolga nisbatan impichment jarayonlari boshlangan.
O‘sha siyosiy bo‘rondan keyin Xan Dok Su ma’lum muddat prezident vazifasini bajaruvchi sifatida ham ishlagan, keyin uning impichmenti bo‘yicha alohida qarorlar ham bo‘lgani qayd etilgan.
Yun Sok Yol ishi ham davom etyapti
Manbalarga ko‘ra, Yun Sok Yolga oid bir qator ishlar hali ham sudlarda ko‘rilmoqda: u allaqachon ayrim epizodlar bo‘yicha qamoq jazosini olgan, boshqa yo‘nalishda esa prokuratura o‘lim jazosini ham talab qilayotgani haqida xabarlar bor.
Bu qaror nimani anglatadi?
Bu hukm Janubiy Koreya uchun “chegara”ni aniq qilib qo‘yadi: davlat boshqaruvidagi har qanday g‘ayriqonuniy kuch ssenariylari keyinchalik “siyosiy tortishuv” emas, jinoiy javobgarlik sifatida qaytishi mumkin. Kelasi oylarda apellyatsiya jarayonlari va Yun Sok Yol ishi bo‘yicha keyingi qarorlar mamlakat siyosatiga yana katta ta’sir ko‘rsatishi ehtimoli yuqori — qisqasi, bu serialning yangi seriyalari hali oldinda.
