Yaqin Sharqdagi keskinlik yangi bosqichga chiqdi. AQSH va Eron oʻrtasidagi munosabatlar ham diplomatik muzokaralar, ham dengizdagi toʻqnashuvlar fonida oʻta murakkab tus olmoqda. Zamin.uz voqealar rivojini va Oq uy hamda Tehrondan kelayotgan ziddiyatli bayonotlarni tahlil qiladi.
Sulhmi yoki strategik hiyla?
AQSH prezidenti Donald Tramp Eron bilan vaqtinchalik sulh muddatini tinchlik muzokaralari yakunlangunga qadar uzaytirishga qaror qilganini bildirdi. Biroq Tehron bu qadamni AQShning yangi harbiy zarbalarga hozirlik koʻrish uchun vaqtdan yutishga qaratilgan «siyosiy oʻyini» sifatida baholamoqda.
Shunga qaramay, Islomoboddan kelayotgan xabarlar biroz umidbaxsh: Pokistonning vositachilik harakatlari natijasida yaqin 36–72 soat ichida muzokaralar qayta tiklanishi mumkin. Trampning oʻzi ham diplomatik yutuq ehtimolini «Buning imkoni bor!» deya qisqa izohladi.
Dengiz qamali va iqtisodiy bosim
Oq uy matbuot kotibi Kerolayn Levittning taʼkidlashicha, AQSH Eron nefti eksportini deyarli toʻxtatib qoʻygan dengiz qamalidan mamnun. Sulh eʼlon qilinganiga qaramay, Vashington Tehronga nisbatan iqtisodiy bosimni susaytirmoqchi emas.
Eron prezidenti Masʼud Pizishkiyon esa AQShning bu harakatlarini «ikkiyuzlamachilik» deb atadi. Uning fikricha, portlarning qamal qilinishi va doimiy tahdidlar haqiqiy muloqot yoʻlidagi asosiy toʻsiqdir.
Qatllarning bekor qilinishi: Trampning «iltimosi»
Eron ichidagi vaziyat ham ancha tarang. Iqtisodiy qiyinchiliklar va senzura fonida yangi norozilik toʻlqinlaridan xavfsirayotgan Tehron rejimi namoyishchilarga nisbatan qattiq choralar koʻrmoqda. Ammo kutilmaganda Tramp Truth Social tarmogʻida xushxabar bilan boʻlishdi: uning iltimosiga koʻra, Eron rahbariyati oʻlim jazosiga hukm etilgan sakkiz nafar ayolni afv etgan. Ulardan toʻrt nafari zudlik bilan ozod qilinishi kutilmoqda.
Hoʻrmuz boʻgʻozidagi «Tankerlar urushi»
Diplomatik harakatlar davom etayotgan bir paytda, Hoʻrmuz boʻgʻozida vaziyat keskinlashdi. Islom inqilobi muhofizlari korpusi (IIMK) uchta yuk kemasiga, jumladan, Gretsiya va BAA kompaniyalariga tegishli tankerlarga hujum qildi.
Epaminondas va MSC Francesca kemalari Eron sohillari tomon yoʻnaltirilgan;
Euphoria kemasiga hujum qilingan, ammo u jiddiy shikastlanmagan.
Qizigʻi shundaki, Oq uy ushbu kemalarning qoʻlga olinishini oʻt ochishni toʻxtatish rejimiga zid emas deb hisoblamoqda. Bu esa mintaqadagi «sulh» qanchalik nozik va tushunarsiz ekanidan dalolat beradi.
Aziz mushtariylar, sizningcha, Tramp va Tehron oʻrtasidagi bu «murakkab oʻyin» haqiqiy tinchlik bilan tugaydimi yoki bu boʻron oldidagi sukunatmi? Dengizdagi hujumlar muzokaralarga qanday taʼsir qiladi?
Jahon siyosatidagi eng shov-shuvli va tezkor yangiliklarni Zamin.uz saytida kuzatishda davom eting.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
