Myunxen xavfsizlik konferensiyasida eng qattiq muhokama qilingan mavzulardan biri Rossiya–Ukraina urushi bo‘ldi. Yevropa Ittifoqining tashqi siyosat bo‘yicha oliy vakili Kaya Kallas bu masalaga keskin va ochiq pozitsiya bilan chiqdi: Yevropa xavfsizligi Ukraina taqdiri bilan bevosita bog‘liq, deb urg‘u berdi.
Kallasning asosiy ogohlantirishi bitta nuqtaga borib taqaldi: Rossiya jang maydonida qo‘lga kirita olmagan natijani muzokara stolida “sovg‘a” qilib berish eng katta xatar. Uning fikricha, diplomatiyadagi noto‘g‘ri yon berishlar keyinchalik Yevropa uchun qimmatga tushishi mumkin.
Shu kontekstda u Rossiyani “superderjava” sifatida ko‘rsatishga shoshmaslik kerakligini aytib, Moskva haqidagi eng xavfli ssenariy aynan ortiqcha imtiyozlar berish ekanini ta’kidladi. Kallas Yevropa tomonidan qator prinsipial talablar ilgari surilishi kerakligini ham eshittirdi: Rossiya qurolli kuchlarini cheklash, Ukrainaga yetkazilgan zararni qoplash va harbiy jinoyatlar uchun javobgarlik masalasini kun tartibida ushlab turish.
Myunxendagi bahslarda yana bir muhim kayfiyat sezildi: Yevropa “qadimgi qit’a” o‘z mudofaa tizimini mustaqil ravishda mustahkamlashi shart, degan fikrni yanada qat’iyroq aytyapti. Fransiyaning Yevropa ishlari bo‘yicha vaziri Benjamin Haddad ham shunga yaqin pozitsiyani bildirib, Yevropaga AQSHdan kelayotgan bayonotlarga yopishib olish emas, o‘z harbiy salohiyatini oshirish, qayta qurollanish va Ukrainani qo‘llab-quvvatlashga diqqatni jamlash kerakligini ta’kidladi.
Bu fon Yevropa–AQSH munosabatlarida yangi bosqich alomatlarini ko‘rsatmoqda: hamkorlik saqlanyapti, lekin Yevropa strategik avtonomiyani kuchaytirishga tobora jiddiy yondashyapti.
Kallas AQSH tomonidan Yevropaga nisbatan “senzura” haqida aytilgan tanqidlarga ham javob qaytarib, Yevropa matbuot erkinligi va qiymatlar nuqtayi nazaridan hali ham kuchli pozitsiyada ekanini eslatdi va bunday gaplarni ko‘proq siyosiy bayonot sifatida baholadi.
Shu bilan birga, u Yevropa Ittifoqi hali ham ko‘plab davlatlar uchun jozibador integratsion loyiha ekanini aytdi: Ukraina va G‘arbiy Balqon davlatlarining YEIga qo‘shilish istagi buning yorqin dalili sifatida keltirildi.
Xulosa shunday: Myunxendagi muhokamalar transatlantik aloqa uzilmayotganini, ammo qarashlar farqi kengayayotganini ochiq ko‘rsatdi. Yevropa o‘zini “tanazzuldagi hudud” emas, barqaror va jozibador siyosiy loyiha sifatida ko‘rsatishga urinyapti. Lekin baribir bitta fakt o‘zgarmaydi: Ukraina urushi va Rossiya omili Yevropa xavfsizlik siyosatida hal qiluvchi nuqta bo‘lib qolmoqda — va bu mavzu yaqin vaqtda kun tartibidan tushmaydi.
