Мюнхен хавфсизлик конференциясида энг қаттиқ муҳокама қилинган мавзулардан бири Россия–Украина уруши бўлди. Европа Иттифоқининг ташқи сиёсат бўйича олий вакили Кая Каллас бу масалага кескин ва очиқ позиция билан чиқди: Европа хавфсизлиги Украина тақдири билан бевосита боғлиқ, деб урғу берди.
Калласнинг асосий огоҳлантириши битта нуқтага бориб тақалди: Россия жанг майдонида қўлга кирита олмаган натижани музокара столида “совға” қилиб бериш энг катта хатар. Унинг фикрича, дипломатиядаги нотўғри ён беришлар кейинчалик Европа учун қимматга тушиши мумкин.
Шу контекстда у Россияни “супердержава” сифатида кўрсатишга шошмаслик кераклигини айтиб, Москва ҳақидаги энг хавфли сценарий айнан ортиқча имтиёзлар бериш эканини таъкидлади. Каллас Европа томонидан қатор принципиал талаблар илгари сурилиши кераклигини ҳам эшиттирди: Россия қуролли кучларини чеклаш, Украинага етказилган зарарни қоплаш ва ҳарбий жиноятлар учун жавобгарлик масаласини кун тартибида ушлаб туриш.
Мюнхендаги баҳсларда яна бир муҳим кайфият сезилди: Европа “қадимги қитъа” ўз мудофаа тизимини мустақил равишда мустаҳкамлаши шарт, деган фикрни янада қатъийроқ айтяпти. Франциянинг Европа ишлари бўйича вазири Бенжамин Ҳаддад ҳам шунга яқин позицияни билдириб, Европага АҚШдан келаётган баёнотларга ёпишиб олиш эмас, ўз ҳарбий салоҳиятини ошириш, қайта қуролланиш ва Украинани қўллаб-қувватлашга диққатни жамлаш кераклигини таъкидлади.
Бу фон Европа–АҚШ муносабатларида янги босқич аломатларини кўрсатмоқда: ҳамкорлик сақланяпти, лекин Европа стратегик автономияни кучайтиришга тобора жиддий ёндашяпти.
Каллас АҚШ томонидан Европага нисбатан “цензура” ҳақида айтилган танқидларга ҳам жавоб қайтариб, Европа матбуот эркинлиги ва қийматлар нуқтаи назаридан ҳали ҳам кучли позицияда эканини эслатди ва бундай гапларни кўпроқ сиёсий баёнот сифатида баҳолади.
Шу билан бирга, у Европа Иттифоқи ҳали ҳам кўплаб давлатлар учун жозибадор интеграцион лойиҳа эканини айтди: Украина ва Ғарбий Балқон давлатларининг ЕИга қўшилиш истаги бунинг ёрқин далили сифатида келтирилди.
Хулоса шундай: Мюнхендаги муҳокамалар трансатлантик алоқа узилмаётганини, аммо қарашлар фарқи кенгаяётганини очиқ кўрсатди. Европа ўзини “таназзулдаги ҳудуд” эмас, барқарор ва жозибадор сиёсий лойиҳа сифатида кўрсатишга уриняпти. Лекин барибир битта факт ўзгармайди: Украина уруши ва Россия омили Европа хавфсизлик сиёсатида ҳал қилувчи нуқта бўлиб қолмоқда — ва бу мавзу яқин вақтда кун тартибидан тушмайди.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
