Qo‘shma Shtatlar siyosiy sahnasida yirik shov-shuv va bahs-munozaralarga sabab bo‘layotgan navbatdagi muhim voqelik yuz berdi. AQSH Adliya vazirligi mamlakat Soliq xizmatiga (IRS) amaldagi Prezident Donald Tramp hamda uning oila a’zolari tomonidan o‘tgan yillar davomida topshirilgan soliq deklaratsiyalarini qayta tekshirishni rasman man etdi.
Ushbu shov-shuvli qaror Donald Trampning o‘z soliq ma’lumotlari OAVga noqonuniy ravishda sizib chiqishi ortidan Soliq xizmatiga qarshi qo‘zg‘atgan yirik da’vo arizasini o‘zaro hal etish (kelishuv) doirasida qabul qilindi. Eslatib o‘tamiz, Tramp ushbu da’vo doirasida davlat idorasidan naqd 10 milliard dollar miqdorida xususiy tovon puli talab qilayotgan edi.
Jamg‘arma tashkil etiladi va Prezidentdan uzr so‘raladi
Nufuzli CNN telekanalining xabar berishicha, Adliya vazirligi mazkur sud nizosini tinch yo‘l bilan hal qilish uchun dastlab ajoyib bir yechimni ilgari surgan. Unga ko‘ra, avvalgi prezident (Jo Bayden) ma’muriyati davrida siyosiy qarashlari tufayli noqonuniy ta’qib va bosimlarga uchragan Tramp tarafdorlarini moddiy qo‘llab-quvvatlash maqsadida 1,8 milliard dollarlik maxsus kompensatsiya jamg‘armasi tashkil etiladi.
Shuningdek, kelishuv shartlariga ko‘ra, AQSH hukumati nomidan Donald Trampning o‘zidan rasmiy ravishda kechirim so‘raladi, biroq unga to‘g‘ridan to‘g‘ri naqd pul ko‘rinishida hech qanday to‘lov amalga oshirilmaydi.
Adliya vazirligining rasmiy veb-saytida e’lon qilingan hujjatlarga tayanadigan bo‘lsak, AQSH hukumati Donald Trampga nisbatan ilgari surilgan barcha soliq da’volaridan butunlay voz kechmoqda va kelajakda ushbu masala bo‘yicha «qaytadan istalgan turdagi huquqiy da’vo qo‘zg‘atish huquqidan butkul mahrum bo‘lmoqda». Mutasaddilarning aniqlik kiritishicha, ushbu taqiq faqatgina o‘tgan yillardagi hisobotlarga tegishli bo‘lib, Tramp va uning oilasi kelajakda topshiradigan yangi soliq deklaratsiyalari qonun doirasida nazorat qilinishi mumkin.
Oppozitsiyaning g‘azabi: «Bu toza korrupsiya!»
Oq uyning ushbu qarori Demokratik partiya vakillari tomonidan keskin kutib olindi. Xususan, AQSH Kongressining soliqlar bo‘yicha kichik qo‘mitasiga rahbarlik qiluvchi taniqli demokrat kongressmen Richard Nil Trampning moliyaviy hujjatlarini daxlsiz deb e’lon qilish qarorini ochiqchasiga «tizimli korrupsiya» deb baholadi va keskin qoraladi.
Ma’lumot o‘rnida aytish joizki, Donald Tramp o‘zining ilk saylovoldi kampaniyasi davrida ham, keyinchalik prezidentlik lavozimini egallaganidan so‘ng ham o‘z daromadlari va soliq deklaratsiyalarini keng jamoatchilikka oshkor qilishdan doimiy ravishda bosh tortib kelgan. U buni o‘z firmalarida uzoq muddatli moliyaviy audit (tekshiruv) jarayonlari davom etayotgani bilan izohlagan edi. Natijada Tramp AQSH tarixida 1970 yillarning boshidan beri o‘zining soliq ma’lumotlarini yashirgan birinchi davlat rahbariga aylandi.
Ma’lumotlar qanday sizib chiqqan edi?
Amaldagi Prezidentning Soliq xizmati ustidan sudga qilgan murojaati shu yilning yanvar oyida rasmiylashtirilgandi. Bunga Trampning 2018–2020 yillarda Oq uyni boshqargan birinchi muddati davridagi maxfiy soliq hujjatlarining Amerika matbuotida oshkor qilib yuborilishi sabab bo‘lgan.
Ma’lum bo‘lishicha, ushbu o‘ta maxfiy ma’lumotlarni yirik gazetalarga Soliq xizmatining o‘sha paytdagi xodimi Charlz Littljon o‘g‘rincha taqdim etgan. Qonun ustuvorligi natijasida, 2024 yilda mazkur sobiq xodim davlat va shaxs siriga oid ma’lumotlarni noqonuniy ravishda tarqatganlikda aybdor deb topilib, besh yillik qamoq jazosiga hukm qilingan edi. Shu tariqa, bir necha yildan beri davom etayotgan yirik siyosiy bahs Trampning g‘alabasi bilan yakunlandi.
Sizningcha, AQSH Adliya vazirligining ushbu qarori mamlakatdagi ikki yirik partiya (demokratlar va respublikachilar) o‘rtasidagi siyosiy kurashni yanada keskinlashtirib yubormaydimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
