Rossiya Prezidenti Vladimir Putinning Ukrainada harbiy harakatlar boshlanganidan buyon beshinchi, umumiy siyosiy faoliyati davomida esa 25-marotaba Chin yurtiga uyushtirgan rasmiy tashrifi yakunlandi. Ushbu oliy darajadagi uchrashuv ko‘plab geosiyosiy va iqtisodiy masalalarga oydinlik kiritgan bo‘lsa-da, Moskva uchun eng hayotiy zarur bo‘lgan «Sila Sibiri – 2» gaz quvurini barpo etish bo‘yicha uzoq kutilgan yakuniy kelishuvni taqdim etmadi.
10 yillik muzokaralar va yechimini topmagan «nozik jihatlar»
Rossiya gazini Xitoy bozoriga yetkazib berish hajmini yiliga naqd 100 milliard kub metrgacha oshirishni ko‘zda tutuvchi ushbu yirik megaloyiha 10 yildan ortiq vaqtdan beri ikki davlat o‘rtasida muhokama qilib kelinmoqda. Kreml matbuot kotibi Dmitriy Peskov Putin va Xitoy Raisi Si Szinpin o‘rtasidagi yopiq muzokaralar yakunida loyiha bo‘yicha hali ham kelishilmagan masalalar qolayotganini tan oldi.
«Ayni paytda ba’zi bir o‘ta nozik jihatlarni to‘liq hal qilish talab etiladi. Kelajakda quriladigan gaz quvurining asosiy texnik parametrlari va uning o‘tadigan geografik yo‘nalishi (marshruti) bo‘yicha umumiy to‘xtamga kelingan. Biroq loyihani amalda hayotga tatbiq etish muddatlari bo‘yicha hali ham qat’iy va aniq bitim mavjud emas», — deya tushuntirdi Peskov.
Matbuot kotibi jurnalistlarning muddatlarga oid savoliga: «Hozircha bu borada aniqlik yo‘q. Har qanday holatda ham bu tijorat siri hisoblanadi. Lekin shunga qaramay, erishilgan natijalarning o‘zi katta yutuqdir», — deya javob berdi.
Ulkan delegatsiya va imzolanmagan energetika shartnomasi
Vladimir Putin o‘zi bilan Pekinga o‘ta salmoqli rasmiy delegatsiyani olib borgan edi. Ularning safida 5 nafar Bosh vazir o‘rinbosari, 8 nafar vazir hamda Rossiya iqtisodiyotining ustunlari hisoblangan «Gazprom» va «Rosneft» kabi yirik davlat korporatsiyalarining rahbarlari bor edi. Muzokaralar davomida Rossiya yetakchisi ikki mamlakat hamkorligining «cheksiz istiqbollari» haqida gapirib, Pekinga neft, ko‘mir va tabiiy gazni hech qanday uzilishlarsiz, «uzluksiz» eksport qilishga va’da berdi.
Sammit yakunida ikki davlat rasmiylari o‘rtasida turli sohalarga oid jami 40 ta muhim hujjat imzolandi. Biroq Kreml tomonidan rasman e’lon qilingan ushbu ro‘yxat sinchiklab o‘rganilganda, ularning birortasida ham «Sila Sibiri – 2» quvuri qurilishi yoki neft-gaz tarmog‘idagi yangi strategik sheriklik ko‘zda tutilmagani ma’lum bo‘ldi. Bu esa Xitoy tomonining gaz narxi yoki loyiha shartlari bo‘yicha hali ham qat’iy pozitsiyada turganidan dalolat beradi.
Rossiya gazining Xitoy bozoridagi bugungi o‘rni
Hozirgi kunda Xitoy shimoldagi qo‘shnisidan har yili 38 milliard kub metr ko‘k alanga sotib olmoqda. Bu ko‘rsatkich urush tufayli Yevropa bozorini yo‘qotgan «Gazprom» kompaniyasining uzoq xorijga qilayotgan umumiy eksportining naqd yarmini tashkil etadi. Umuman olganda, Rossiyaning hozirgi global gaz eksporti 1980 yillarning oxiridan beri kuzatilgan eng past darajaga yaqinlashib qolgan.
Joriy o‘n yillikning yakuniga qadar (2030 yilgacha) Rossiya hukumati Xitoyga gaz yetkazib berish hajmini yana 47 foizga oshirib, yiliga 56 milliard kub metrga yetkazishni rejalashtirgan. Ushbu maqsadga Uzoq Sharq yo‘nalishi orqali qo‘shimcha 12 milliard kub metr hamda amaldagi «Sila Sibiri – 1» quvurining quvvatini kengaytirish (6 milliard kub metr) hisobiga erishilishi ko‘zda tutilgan. Biroq Yevropa bozorining o‘rnini to‘liq bosishi kutilgan «Sila Sibiri – 2» loyihasining taqdiri hanuz noma’lumligicha qolmoqda.
Sizningcha, Xitoy nima sababdan «Sila Sibiri – 2» gaz quvuri shartnomasini imzolashni paysalga solmoqda va Rossiya bu vaziyatda qanday yo‘l tutishi kerak?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
