Yaqin Sharqdagi qaltis vaziyat va Oq uyning Eronga nisbatan yuritayotgan siyosati dunyo hamjamiyati diqqat markazida bo‘lib turibdi. Amerika diplomatiyasining sobiq rahbarlari tomonidan ilgari surilayotgan fikrlar Vashington va Tel-Aviv o‘rtasidagi yashirin kelishuvlarni fosh etmoqda. Zamin.uz ushbu geosiyosiy jarayonlarning eng muhim nuqtalarini taqdim etadi.
Sobiq davlat kotiblarining shov-shuvli eʼtiroflari
AQSH sobiq davlat kotibi Hillari Klinton Qo‘shma Shtatlarning Eron bilan muzokaralardagi mavqei ancha zaiflashib qolganini taʼkidladi. 2009-2013 yillarda faoliyat yuritgan Klinton xonimning so‘zlariga ko‘ra, Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu ko‘p yillardan buyon Amerikani Tehronga qarshi qurolli to‘qnashuvga undab kelgan.
«Netanyahu avvalgi prezidentlarni ham Eron bilan muddatsiz nizoga kirishishga ishontirishga uringan. Men real natijasi bo‘lmagan bunday xatti-harakatlarni doimo rad etganman», — dedi Hillari Klinton.
Ushbu fikrlarni AQSHning yana bir siyosiy oqsoqoli Jon Kerri ham tasdiqladi. Uning aytishicha, Jorj Bush, Barak Obama va Jo Bayden kabi prezidentlar Netanyahuning Eronga zarba berish haqidagi so‘rovlarini qatʼiy rad etib kelishgan.
Tramp va Netanyahuning “videotaqdimoti”
Tahlilchilarning fikricha, joriy yilning 28 fevral kuni AQSHning Eronga qarshi urush boshlashiga aynan Netanyahuning kuchli taʼsiri sabab bo‘lgan. Maʼlum bo‘lishicha, Isroil bosh vaziri Oq uyda soatlab davom etgan muzokaralar va maxsus videotaqdimotlar orqali Donald Trampni Tehronda rejimni o‘zgartirish zarurligiga ishontirgan.
Biroq, bu tajovuz Amerika tarixida Ikkinchi jahon urushidan beri eng kam qo‘llab-quvvatlangan harbiy harakatga aylandi. Tramp maʼmuriyati Eronning AQSH uchun bevosita xavf ekanini isbotlovchi birorta asosli dalil keltira olmadi.
Iqtisodiy bosim va siyosiy isteʼfolar
Eronga qarshi boshlangan agressiya nafaqat Yaqin Sharqda, balki butun dunyoda, jumladan, AQSHning o‘zida ham narx-navoning keskin qimmatlashishiga olib keldi. Bu esa Tramp maʼmuriyatiga nisbatan ichki va tashqi bosimni kuchaytirdi. Vashingtonning «Tel-Aviv nog‘orasiga o‘ynayotgani»dan norozi bo‘lgan bir qator rasmiylar o‘z lavozimini tark etmoqda.
Xalqaro adolatga zarba
AQSH maʼmuriyati Netanyahuni himoya qilish maqsadida Xalqaro jinoyat sudiga (XJS) nisbatan sanksiyalar joriy etdi. Inson huquqlarini himoya qilishni daʼvo etuvchi davlat tomonidan global adolatni taʼminlovchi organga nisbatan bunday chora qo‘llanilishi dunyo hamjamiyati tomonidan misli ko‘rilmagan holat deb baholanmoqda.
Aziz mushtariylar, sizningcha, AQSHning Eronga qarshi urushi jahon iqtisodiyotiga yana qanday salbiy taʼsirlar ko‘rsatishi mumkin? Oq uyning Xalqaro jinoyat sudiga nisbatan sanksiyalarini qanday baholaysiz?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
