Жүйкені бұзатын контент: rage bait деген не?
Әлеуметтік желілерді қарап отырғанда, өзіңізді наразы сезініп, жүйкеңіз тозғанын байқайсыз ба? Мүмкін сіз Оксфорд ағылшын тілі сөздігі 2025 жылдың сөзі деп таныған жаңа ұғымға — "ашу тартқыға" тап болғансыз. Әлемге әйгілі Британдық Оксфорд сөздігі бұл терминді "rage bait" деп атады. Бұл тіркес қолданушылардың интернеттегі белсенділігін арттыруға бағытталған манипуляциялық тактикаларды білдіреді.
Оксфорд сөздігінің баспагері Oxford University Press-тің анықтамасына сәйкес, "ашу тартқы" — бұл ашу-ызаны немесе наразылықты тудыру, ашындыру, қорлау немесе өткір пікірталасқа тарту үшін арнайы жасалған интернет мазмұны. Оның негізгі мақсаты — веб-сайттардың немесе әлеуметтік желі аккаунттарының оқырмандар ағынын көбейту. Жұмыс механизмі кликбейтке ұқсас болғанымен, rage bait'тің негізгі міндеті қолданушыларда жағымсыз эмоцияларды нақты оятудан тұрады. Сөздік баспагерінің мәліметі бойынша, соңғы бір жыл ішінде бұл терминнің қолданылуы үш есеге артқан.
Сезімге әсер ету: манипуляцияның жаңа кезеңі
Oxford Languages президенті Каспер Гратвол бұл жағдайға түсініктеме бере отырып, "rage bait" терминінің болуы және оның жылдам өсуі біздің интернетте біздің үстімізден манипуляция жасалып жатқанын жақсырақ түсініп жатқанымызды білдіреді деді. Ол, егер бұрын интернет біздің қызығушылықтарымызды пайдаланып, назарымызды аударуға ұмтылса, енді ол адам сезімдерімізге және жауап реакцияларымызға әсер етуге көшті деп атап өтті.
Гратволдың айтуынша, бұл технология әлемінде адам болудың не екендігі және онлайн мәдениеттің шектеулері туралы жалғасып жатқан әңгіменің табиғи дамуы.
Екі жыл сөзінің ортақ идеясы: ақыл-ой дағдарысы
Өткен 2024 жылы Оксфорд сөздігі жыл сөзі ретінде "мидің шіруі" (brain rot) тіркесін таңдаған болатын. Бұл да әлеуметтік желілермен байланысты болып, пайдасыз ақпаратты тұрақты түрде тұтыну салдарынан адамның психологиялық жағдайы мен танымдық қабілетінің төмендеуін білдіретін.
Гратволдың пікірінше, 2024 және 2025 жылдардың жеңімпаз сөздерін ортақ идея біріктіреді: "Олар бірге ашу-ызаның қатысуды тудыратын, алгоритмдер оны күшейтетін және тұрақты өзара әрекеттесу ақыл-ойдың шаршауына әкелетін күшті циклдік қозғалысты құрайды".
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
