Иранда мыңдаған адамның өмірін қиған наразылық шерулерінің аяусыз басылуынан кейін кейбір аудандарда көшедегі қозғалыс айтарлықтай бәсеңдеді. The Wall Street Journal атап өткендей, қатаң қысым, қанды қақтығыстар мен байланыс шектеулері салдарынан шерулердің белсенділігі төмендегені туралы сигналдар көбейіп келеді.
Ирандағы Human Rights Activists ұйымы 14 январьда тексеруге үлгерген жаңа наразылық акцияларының саны нөлге түскенін мәлімдеді. Құқық қорғаушылар бұл жағдайды, ең алдымен, байланыстың елеулі шектеулерімен байланыстырады: кейбір жерлерде телефон желілерінің үзілуі, интернеттің өшірілуі сияқты факторлар шындықты толық бағалауды қиындатады.
Топтың мәліметінше, осы уақытқа дейін 2600-ден астам адамның қаза тапқаны және 18 мыңнан астам адамның қамауға алынғаны расталды. Басылыммен сұхбаттасқан Еуропа мен Таяу Шығыстағы кейбір шенеуніктер де наразылық "толқыны" сәл бәсеңдегенін айтты.
Айтуынша, сегізінші күн жалғасып жатқан интернеттің өшірілуі бүкіл ел бойынша шерулердің ауқымын анықтауды қиындатқан. Адамдар ақпарат алмасудан үзілсе, көшедегі қозғалыс та таралады - әсіресе қысым күшті болса. Кейбір ирандықтар "қорқынышты тыныштық" туралы айтады: қалаларда өмір бар сияқты, бірақ адамдар көшеге шығуға қорқады, ауада үрей бар сияқты.
Халықаралық дағдарыс тобының сарапшысы Али Ваиз бұл үнсіздіктің себебін ашық айтты:
"Режим қанды монша ұйымдастырды. Олар темір жұдырығын теңдессіз күшпен түсірді. Бұл шерушілер арасында тежеуші әсер етеді."
Сонымен қатар, WSJ-мен сұхбаттасқан сарапшылар үнсіздік ұзаққа созылмауы мүмкін екенін де жоққа шығармайды. Олардың пікірінше, бұл үзіліс көбінесе уақытша: өйткені көпшіліктің билікке деген ашу-ызасы сөнбеген, ал экономикалық проблемалар әлі де ауыр нүкте болып қалуда. Үкіметке жаппай наразылыққа себеп болған экономикалық себептерді тез және тиімді шешудің жолын табу қиын екені айтылуда.
Бұл жағдайды жергілікті тұрғындар да сезінетіні айтылған. Тегерандықтардың бірі 8 январьда астанада шерулер өршігенде көшеге шыққанын, қаланың солтүстігіндегі Пунақ ауданында жүздеген адам ұрандар айтып жүргенін есіне алды. Бірақ көп ұзамай, оның сөзімен айтқанда, Тегеран "үнсіз қалды." Сәрсенбі күні кешке көшелер тыныш болды, дегенмен апта бойы кей жерлерде кішігірім қақтығыстар да байқалды.
Ең даулы мәселелердің бірі - құрбандар мен қамауға алынғандардың саны. Бұл сандар әлі ресми түрде жарияланған жоқ. Ал ресмилер тәртіпсіздіктің артында АҚШ пен Израиль тұрғанын айтып келеді.
Бір қорытынды: қазір Иранда көшелер тыныш көрінуі мүмкін, бірақ бұл "мәселе шешілді" дегенді білдірмейді. Интернет өшкен жерде дыбыс өшеді, бірақ себептер өшпейді. Сондықтан жағдайдың кез келген уақытта қайта өршуі ықтималдығы сақталуда.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
