Ирандағы қанды шерулер мен Вашингтонның қатаң қауіп-қатерлері аясында әлем жаңа соғыстың басталуын күтті. Алайда, АҚШ президенті Дональд Трамп Тегеранға әскери шабуыл жасау ойынан соңғы сәтте бас тартты. "The Washington Post" және "Axios" басылымдары Ақ үйдегі дереккөздеріне сүйене отырып, Трампты мұндай шешім қабылдауға мәжбүр еткен прагматикалық себептерді ашты.
Жағдай қалай өзгерді: Бейқам шерулерден қанды қақтығыстарға дейін
Бастапқыда АҚШ барлаушылары Ирандағы көтерілістерді режим үшін елеулі қауіп деп санамаған. Бірақ 8 январьға қарай жағдай шиеленісе түсті:
- Қатыгездік: Иран үкіметі интернетті өшіріп, шерушілерді жаппай атқылай бастады.
- Уәде: 13 январьда Трамп "көмек қазірдің өзінде келе жатыр" деп, шерушілерді билікті құлатуға ашық шақырды.
- Дайындық: Ақ үйде әскери кемелер мен сүңгуір қайықтар арқылы стратегиялық нысандарға соққы жасау жоспарлары Трамптың үстеліне қойылды.
Шабуылды тоқтатқан үш негізгі фактор
Трамптың бұйрық беруіне не кедергі болды? Сарапшылар бірнеше маңызды себептерді атап көрсетеді:
- Құпия келіссөздер: Иран сыртқы істер министрі Аббас Арақчи АҚШ-тың арнайы өкілі Стив Уиткоффпен байланысып, шерушілерді жаппай өлтіру жоспарының күшін жоюға уәде берген. Бұл Трампқа "бет-әлпетті сақтап қалу" үшін қажетті себеп болды.
- Одақтастардың алаңдаушылығы: Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху Израильдің жаңа соғысқа әлі дайын емес екенін айтса, Сауд Арабиясы мен Қатар аймақтағы тұрақсыздықтан қорқып, Вашингтонды тоқтатты.
- Әскери күштердің жетіспеушілігі: Пентагон АҚШ-тың негізгі теңіз күштері қазір Венесуэлаға қысым көрсету үшін Кариб бассейніне жіберілгенін айтады. Иранның жойқын қарсы соққысын тойтару үшін Таяу Шығыста жеткілікті ресурс болмады.
Шерушілердің үмітсіздігі және құрбандар саны
Трамптың шегінуі Иран ішіндегі оппозиция үшін күтпеген соққы болды. Көптеген демонстранттар өздерін "сатылған" сияқты сезінеді.
- Ашу: "Трамп ирандық жастардың өмірін сатып жіберді," - дейді Түркия мен Канадаға қашып кеткен белсенділер.
- Зардап шеккендер: Құқық қорғаушылардың соңғы мәліметі бойынша, қақтығыстарда қаза тапқандар саны 5 мыңға жеткен болуы мүмкін.
Қорытынды: Бедел немесе тыныштық?
Трамп үшін басты аргумент - соққы беру режимнің құлауына кепілдік бермейтіні болды. Әскери операцияның теріс салдары ықтимал пайдасынан асып түсті. Дегенмен, сарапшылардың пікірінше, егер Трамп уәде еткен көмегін бермесе, ол тарихта "халықты шеруге шақырып, кейіннен тастап кеткен басшы" болып қалуы мүмкін.
Қазір Аятолла Хаменеи мен Трамп арасындағы "сөз шайқасы" жалғасуда. Әскери нұсқа әлі де үстел үстінде, бірақ Вашингтон әзірге күту және бақылау позициясын таңдады.
Сіздің ойыңызша, Трамптың әскери шабуылдан бас тартуы дұрыс шешім бе, әлде бұл Иран режиміне одан әрі күшеюге мүмкіндік бере ме?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
