АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысы басталғалы бері энергия тасымалдаушылар нарығында "қызу" айтарлықтай күшейді. Әсіресе, Ормуз шығанағы төңірегіндегі қауіптер мен мұнай ағындарына қатысты алаңдаушылықтар аясында бағалар көтеріліп, көптеген елдер үшін энергетикалық қауіпсіздік қайтадан бірінші орынға шықты. Осындай жағдайда Ресей Еуропа елдеріне мұнай мен газ жеткізуді қалпына келтіруге дайын екенін білдірді.
Ресей президенті Владимир Путин 9 наурыз, дүйсенбі күні үкімет отырысында бұл мәселеге ерекше тоқталды. Оның айтуынша, жеткізілімдерді қалпына келтірудің негізгі шарты - Мәскеуге саяси қысым жасалмайтын, ұзақ мерзімді және тұрақты ынтымақтастық ортасын құру.
Кремль басшысы Иран тарапынан Ормуз бұғазының бұғатталуы және сол арқылы мұнай нарығындағы сілкіністер туралы айта отырып, Еуропаға үндеу мазмұнында былай деді: егер еуропалық компаниялар мен сатып алушылар "бағытын өзгертуге шешім қабылдаса" және Ресеймен "саяси конъюнктурадан тыс, саяси жағдайдың әсерінен азат, ұзақ мерзімді, тұрақты бірлескен жұмысты" қамтамасыз етсе - "мархабат."
Путин сондай-ақ Ресей еуропалықтармен жұмыс істеуден ешқашан бас тартпағанын атап өтті. Бірақ Мәскеуге Еуропадан нақты "сигналдар" қажет: сіз шынымен ынтымақтастыққа дайынсыз ба, ол ұзаққа созыла ма және ең бастысы - тұрақтылық пен беріктік кепілдендіріле ме?
Сонымен қатар, Путин үкіметке тапсырма бергенін айтты: Ресейдің энергия тасымалдаушыларын Еуропаға жеткізу мақсатқа сай ма, жоқ па - соны бағалау және Еуропаның "демонстрациялық есікті жауып қоюын" күтпеу. Қазіргі жағдайда Ресей мұнайын негізінен Азия-Тынық мұхиты аймағындағы елдерге, сондай-ақ Венгрия мен Словакияға жеткізетіні атап өтілді.
Баға туралы да назар аударарлық жайт бар: сол күні ертерек мұнай бағасы төрт жыл ішінде алғаш рет барреліне 100 АҚШ долларынан (есепте шамамен 86 еуро) асып кеткені айтылды. Бағаның өсуі аясында G7 елдерінің қаржы министрлері мұнай қорларын пайдалану нұсқасын талқылап, ортақ ұстанымда келіскені де хабарланды.
Айта кетейік, Ресейдің Еуропа елдеріне энергия тасымалдаушыларын жеткізуі Ресейдің Украинаға қарсы кең ауқымды басқыншылығы басталғаннан кейін Еуропа Одағының санкциялар пакеттері аясында біртіндеп минимумға дейін төмендетілді.
Қысқасы, энергия нарығындағы шиеленіс пен қымбатшылық аясында Ресей "қайту" мүмкіндігін көріп отыр, бірақ шартты да ашық қойып отыр: саясат араласпайтын, тұрақты және ұзақ мерзімді келісім болсын. Ал енді Еуропадағы сұрақ: бұл шақыруға жауап қандай болмақ?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
