Өзбекстанда 4 мың жылдық жұмбақ хирургия іздері табылды

Өзбекстан аумағында жүргізілген археологиялық қазба жұмыстары барысында ғалымдарды таңғалдырған сирек кездесетін жәдігер анықталды. Қола дәуіріне жататын бес жасар баланың бас сүйегінен ежелгі хирургиялық операция іздері табылды. Мамандар бұл жәдігердің жасы шамамен 4 мың жыл екенін хабарлады.

Зерттеушілердің пікірінше, бұл жаңалық тек Орталық Азияда ғана емес, бүкіл Азия аумағындағы ең ежелгі хирургиялық операциялардың біріне қатысты маңызды дәлел болып табылады.

Сирек жәдігер Жарқұтаннан табылды

Италия және Өзбекстан ғалымдарынан құралған ғылыми топ Солтүстік Бактрия аумағында, Ауғанстан шекарасына жақын орналасқан ежелгі Жарқұтан қонысында қазба жұмыстарын жүргізді. Нәтижесінде шамамен бес жасында қайтыс болған баланың қаңқасы табылды.

Қызығы сол, ол тағы бір кішкентай баламен бір қабірге жерленген. Археологтар бұл жерлеу орнын біздің заманымызға дейінгі үшінші мыңжылдықтың соңына жатқызады.

Ежелгі медицинаның сирек үлгісі ме?

Тексерулер барысында баланың бас сүйегінен трепанация, яғни бас сүйегін арнайы әдіспен тесу операциясының іздері анықталды. Ғалымдардың болжауынша, бұл процесс тас немесе сүйектен жасалған құралдардың көмегімен жүзеге асырылған болуы мүмкін.

Ежелгі дәуірлерде мұндай операциялар түрлі ауруларды, соның ішінде эпилепсияны, қатты бас ауруларын немесе психикалық дерттерді емдеу мақсатында қолданылған болуы мүмкін. Сонымен қатар, кейбір зерттеушілер мұндай процестердің діни рәсімдермен де байланысты болуы мүмкін екенін жоққа шығармайды.

Ғалымдарды таңғалдырған жаңалық

Қазба жұмыстарын басқарған Саленто университетінің археологы Энрико Аскалоненің айтуынша, төрт мың жыл бұрын Орталық Азияда кішкентай балаға мұндай күрделі операцияның жасалуы ғылыми қоғамдастық үшін үлкен жаңалық болды.

Мамандар операцияның дәл балаға жасалғанына ерекше назар аударуда. Себебі бұл жағдай сол заманда адам анатомиясы мен хирургия бойынша белгілі бір білімнің болғанын көрсетуі мүмкін.