Иерусалимдегі Еврей университетінің профессоры Йосси Палтиель мен Вейцман институтының профессоры Рон Нааман бастаған халықаралық ғалымдар тобы тірі ағзалардың неге молекулалардың екі айналық пішінінің біреуін ғана таңдайтынын түсіндіретін физикалық механизмді ашты. Бұл туралы Ixbt.com хабарлайды .
Өмір үшін маңызды аминқышқылдары мен қанттар сияқты көптеген молекулалар энантиомерлер деп аталатын екі айналық пішінде болады. Химиялық жағынан бірдей болғанына қарамастан, биологиялық жүйелер аминқышқылдарының тек бір түрін, ал қанттардың қарама-қарсы хиральділігін пайдаланады. Гомохиральділік деп аталатын бұл құбылыс ғылымның ең үлкен жұмбақтарының бірі болып келді.
Зерттеу авторларының айтуынша, себеп молекулалардың өзінде емес, электрондардың олар арқылы өту тәсілінде болуы мүмкін. Электрон хиральді молекула бойымен қозғалғанда, оның спині (ішкі кванттық моменті) молекула құрылымымен айналық пішіндер үшін әртүрлі өзара әрекеттеседі. Бұл электрон тасымалы және магниттік ортамен байланыс сияқты динамикалық процестердің екі энантиомер үшін әртүрлі өтуіне әкеледі.
Теориялық есептеулер мен тәжірибелер спинге тәуелді эффектілер айналық молекулалардың мінез-құлқында кішігірім, бірақ өлшеуге болатын айырмашылықтар тудыратынын көрсетті. Бұл айырмашылықтар тек динамикада көрініс тауып, уақыт өте келе жинақталып, биологиялық жүйелерде бір пішіннің басым болуына себеп болады.
Бұл жаңалық өмірдің пайда болуын зерттеуде жаңа бағыт ашады. Зерттеу химиялық қана емес, физикалық процестердің де хиральділікті таңдауда шешуші рөл атқарғанын дәлелдейді. Қоршаған ортамен өзара әрекеттесуде бір пішіннің тіпті минималды басымдығы жаһандық деңгейде осы пішіннің үстемдігіне әкелуі мүмкін.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
