Özbekistan’da bütçe kaynaklarının dağıtım sistemi büyük bir hamle öncesinde yeniden kurgulanıyor: Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, UP-259 sayılı kararı imzalayarak kamu alımlarında köklü reform sürecini başlattı. Lex.uz’da yayımlanan belge, kamu alıcıları için kuralları sıkılaştırırken özel sektör için fırsatları genişletiyor. Bu bilgiyi upl.uz aktardı.bildiriyor.
Stratejik hedef net: 2030’a kadar alımlarda rekabetçi yöntemlerin payını %80’e çıkarmak. Ekonomi ve maliye kurumlarının ön hesaplamalarına göre bu, orta vadede bütçeye yaklaşık 25 trilyon som tasarruf sağlayabilir. Aynı zamanda tedarikte yerli ürün payının %98’e yükselmesi, küçük ve orta ölçekli işletmelerin faaliyetinin ise iki katına çıkması bekleniyor.
En büyük dönüşüm 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girecek: daha önce doğrudan sözleşmeyle alınabilen mal ve hizmetler listesi kaldırılıyor. Bundan böyle bu tür işlemler neredeyse tamamen rekabetçi ihaleler üzerinden yapılacak; istisnalar ise “Kamu Alımları Hakkında” temel kanunda açıkça sayılan çok dar durumlarla sınırlı olacak.
Doğrudan sözleşmeye izin veren düzenleyici belgelerin hazırlanması da “kırmızı kart” benzeri filtrelerden geçecek: taslaklarda icracılar açıkça belirtilecek, belgeler ise düzenleyici etki değerlendirmesi, yolsuzlukla mücadele analizi ve Rekabet Komitesi incelemesini içeren çok aşamalı bir uzman değerlendirmesinden geçecek.
Şeffaflık şartı da güçlendiriliyor. İdare, planlanan doğrudan sözleşme hakkında özel bir portalda önceden duyuru yayımlamak zorunda olacak ve bu duyuru en az üç iş günü açık kalacak. E-mağazalarda teklif süresi 15 günden 60 güne uzatılacak, asgari teslim süresi ise en az beş gün olarak belirlenecek — bu, zamanı manipüle ederek “tanıdığa” yol açma gibi durumların önüne geçmeyi hedefliyor.
Bir diğer yenilik, yerli üreticiler için “fiyat düşürme” formatında bölgesel açık artırmalar. Bütçe kuruluşları bu tür ihalelerde yalnızca iç pazar üreticileriyle çalışacak; en ilginci ise sadece bir katılımcı olsa bile açık artırma yasal kabul edilecek.
Reel sektörü desteklemek için yerelleştirme oranı %30’un üzerinde olan şirketlere avans ödeme alma hakkı verilecek. Avans tutarı, hammaddenin ülke içinde işlenme derinliğine bağlanacak; ancak riskleri sınırlamak için toplam avans tutarı tedarikçinin varlık değerini aşmayacak.
Dijitalleşme ve kamu denetimi ayrıca vurgulanıyor: ihale dokümanları en az iki iş günü kamuoyunun görüşüne açılacak. Rekabet Komitesi, vatandaş ve uzman yorumlarına hızlı yanıt vererek devlet kurumları için bağlayıcı talimatlar çıkarma yetkisine sahip olacak.
1 Mart 2026’dan itibaren sisteme bir yapay zekâ modülü eklenecek — ortalama piyasa fiyatlarını otomatik hesaplayacak. Lotun başlangıç bedeli bu göstergenin %10’dan fazla üzerinde veya %20’den fazla altında çıkarsa, işlem “yüksek risk” kategorisine girecek ve kolluk kuvvetleri dâhil devlet denetimine otomatik olarak alınacak.
Devlet veya ticari sır içermeyen tüm süreç sonuçları zorunlu olarak açıklanacak. 2026’ya kadar ülkede hizmet odaklı bir ekosistem oluşturulması planlanıyor; burada yapay zekâ ve kamu denetiminin, adil rekabetin temel “hakemleri” haline gelmesi öngörülüyor.
Hatırlatalım, elektronik satın alma sistemi daha önce ihale süresini ortalama %30 kısaltmıştı. Şimdi yapay zekâ ile güçlendirilen denetim, Özbekistan’ı Orta Asya’da bütçe harcamalarının dijital izlenmesi konusunda liderlerden biri haline getirebilir.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
Меҳмон grubundaki ziyaretçiler bu yayına yorum yapamaz.
