Vashingtondagi rasmiylar Eron neftini “Tehron qo‘lidan tortib olish” niyati borligini ochiq ayta boshladi. Fox News efirida chiqqan chiqishda AQSHning energetika ustunligi bo‘yicha milliy kengashi rahbariyatidagi Jarrod Agen (Agen) bu yo‘nalishda qat’iy pozitsiya bildirgani haqida xabar tarqaldi.
U jurnalistlarning Yaqin Sharqdagi mojaro neft narxlariga qanday ta’sir qilishi haqidagi savoliga javob berar ekan, Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi xavflar haqidagi xavotirni “pasaytirish”ga urinib, asosiy g‘oyani shunday tushuntirgan: AQSH Eron rahbariyatini neftdan keladigan daromaddan mahrum qilmoqchi va shu orqali “muammoni” bartaraf etishni ko‘zlayapti.
Bu bayonotlar fonida Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi vaziyat ham og‘irlashgani haqida manbalar yozmoqda: tankerlar harakati keskin pasaygan, xavf sug‘urta va logistika zanjirlarini “qotirib” qo‘yayotgani aytilmoqda. Reuters’ning materiallarida o‘tishicha, bu haftadagi keskinlik ortidan bo‘g‘ozda tanker trafigi deyarli to‘xtab qolgan davrlar ham kuzatilgan va AQSH tomoni dengizda qo‘riqlash masalasini muhokama qilgan.
Financial Times esa muammoning ikkinchi tomoniga urg‘u beradi: xavf oshgani sayin sug‘urta narxi “osmonga chiqadi”, kemalar to‘xtaydi, yuklar yig‘ilib qoladi — va bu bozorda narxlarga bosim qiladi. Shu sabab AQSH tomoni Fors ko‘rfazi orqali yuk tashishni qayta tiriltirish uchun katta re-sug‘urta mexanizmi haqida ham gapirayotgani qayd etilgan.
Mutaxassislar esa bu joyda bitta haqiqatni qayta-qayta aytayapti: neft oqimlarini kim nazorat qiladi — mintaqadagi geosiyosat ham shunga qarab “qaynaydi”. Fors ko‘rfazidan eksportdagi har qanday uzilish jahon energetika bozoriga, yoqilg‘i narxiga va logistikaga zanjirli ta’sir qilishi mumkin.
Qisqasi, Vashingtonning “Eron neftini kesamiz” degan liniyasi bir vaqtning o‘zida ikki o‘t orasidagi o‘yin: bir tarafdan Tehronning pul manbasini qisqartirish, ikkinchi tarafdan esa Ho‘rmuzdagi xavf tufayli global narxlar “uchib ketmasligi”ni ushlab qolish. Hozircha eng katta savol bitta: bu bosim siyosatining narxi kimning cho‘ntagidan chiqadi — faqat Tehronnikidanmi yoki butun bozornikidan hammi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
