Quyosh tizimidan tashqaridagi yashash uchun qulay sayyoralarni izlash oʻta murakkab vazifadir. Yulduz nuri oʻz sayyorasidan qaytgan zaif nurdan milliardlab marta yorqinroq boʻlgani uchun astronomlar uni kuchli projektor yonida uchayotgan chivinni koʻrishga urinish bilan qiyoslashadi. NASA ushbu muammoni hal qilish uchun Starshade loyihasini ishlab chiqmoqda. Bu futbol maydonining yarmidek keladigan, gul shaklidagi ulkan kosmik ekran boʻlib, u teleskop oldida yulduz nurini toʻsib turishi kerak. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Ekranning chetlari oʻta oʻtkir (taxminan 300 nanometr) boʻlishi talab etiladi, ammo quyosh nuri bu qirralarda sochilib, teleskopga xalaqit beradigan «yorugʻlik changi»ni hosil qiladi. Avvalgi uglerodli nanotrubkalar qoplamasi juda qalin boʻlgani uchun ekran qirralarini «oʻtmaslashtirib», yorugʻlik sochilishini yanada kuchaytirar edi. ZeCoat kompaniyasi asoschisi David Sheikh esa mutlaqo yangicha yondashuvni taklif qildi.
Yangi texnologiya metall va shishadan iborat koʻp qatlamli yupqa qoplamani nazarda tutadi. U avvalgi namunalardan 100 barobar yupqaroq boʻlib, fotonlarni oʻz qatlamlari orasidagi nanoboʻshliqlarga qamab qoʻyadi. Fabri-Pero rezonatori prinsipiga asoslangan ushbu usul yorugʻlikni qaytarmay, uni toʻliq yutib yuboradi. NASA JPL laboratoriyasida oʻtkazilgan sinovlar qoplama aks etuvchi yorugʻlikni 20 barobar kamaytirishini tasdiqladi.
Ushbu innovatsiya kelajakda Habitable Worlds Observatory loyihasi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Texnologiya nafaqat kosmik ekranlar, balki Starlink kabi sunʼiy yoʻldoshlar turkumini qoplash yoki zamonaviy smartfon kameralaridagi yorugʻlik chaqnashlarini yoʻqotishda ham qoʻllanilishi mumkin. Bu kashfiyot astronomlarga uzoq yulduzlar atrofidagi sayyoralarning atmosfera va okeanlarini aniqroq koʻrish imkonini beradi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
