Цифрлық технологиялардың дамуы қылмыскерлер үшін жаңа есіктер ашты. Киберқауіпсіздік мамандарының айтуынша, 2025 жылы дипфейк технологиясын пайдаланған алаяқтар әлем халқын 1,1 миллиард доллардан айырған. Бұл көрсеткіштің өткен жылмен салыстырғанда үш есеге артқаны сала мамандарын қатты алаңдатып отыр.
Әлеуметтік желілер - алаяқтардың "аң аулау алаңы"
Жоғалған қаражаттың 80 пайыздан астамы Facebook, WhatsApp және Telegram сияқты танымал платформалардың үлесіне тиесілі. Қылмыскерлер танымал саясаткерлердің, бизнес және қаржы әлемінің көшбасшыларының имидждері мен дауыстарын бұрмалап, адамдарды күмәнді инвестициялық жобаларға инвестиция салуға итермелейді.
Мысалы, Польша президенті Кароль Навроцкий мен Германия канцлері Фридрих Мерцтің қатысуымен жалған видеолар тарап, онда мемлекет басшылары азаматтарды белгісіз платформаларға ақша салуға шақырған. Мұндай жалған роликтер сенімді көрінгендіктен, мыңдаған адамдар алдау құрбаны болуда.
"Атақты актермен" виртуалды махаббат және 800 мың еуро жоғалту
Дипфейктерді пайдаланудың ең сорақы әдістерінің бірі - "романтикалық алаяқтық." Қылмыскерлер жәбірленушілермен тығыз қарым-қатынас орнату үшін шынайыдан ажырағысыз аудио және бейне сұхбаттарды сахналайды.
Францияда болған оқиға бүкіл әлемді дүр сілкіндірді: бір әйел интернет арқылы Голливуд жұлдызы Брэд Питтпен "махаббат қарым-қатынаста" екеніне қатты сенді. Жалған "Брэд Питт" өзінің ауыр науқас екенін және емделуге ақша қажет екенін айтып, әйелден 800 мың еуродан астам қаржы өндіріп алған. Шын мәнінде бұл бір топ кәсіби алаяқтардың ісі болып шықты.
Алаяқтық орталықтары қайда орналасқан?
Зерттеулерге сәйкес, мұндай қылмыстық топтар негізінен екі аймақта - Батыс Африкада (Нигерия және Гана) және Оңтүстік-Шығыс Азияда (Камбоджа, Мьянма, Филиппин) орналасқан арнайы орталықтардан жұмыс істейді.
Романтикалық алаяқтықтан келетін қаржылық шығын инвестициялық алаяқтықтан аз болса да, олар әкелетін моральдық зардап ақшамен өлшенбейді. Адамдар ақшасын ғана емес, жақындарына деген сенімін де жоғалтып жатыр.
Сіз әлеуметтік желілерде танымал адамдардың қатысуымен күмәнді жарнамаларға тап болдыңыз ба? Дипфейкті шынайы видеодан ажыратудың жолдарын білесіз бе?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
