Осыдан бір апта бұрын Виктория Боняның Владимир Путинге жолдаған бейнеүндеуі қысқа уақыт ішінде Ресейдің медиакеңістігінде үлкен резонанс тудырды. Бір қарағанда, бұл жай ғана блогердің кезекті шығуы сияқты көрінуі мүмкін, алайда оқиғалардың дамуы бұл мәселенің әлдеқайда терең қабаттары бар екенін көрсетті.
Боня феномені: шоу-бизнестен саяси алаңға
Боня 2000-жылдардың ортасында «Дом-2» жобасы арқылы танылып, кейін әлеуметтік желілерде үлкен аудитория жинаған тұлға ретінде қалыптасты. Бүгінде ол Монакода тұрғанымен, оның миллиондаған оқырманы бар және ол медиа алаңда ықпалды фигура болып саналады.
Дегенмен, оның имиджі тек блогер немесе шоумендікпен шектелмейді. Ол бірнеше рет конспирологиялық теорияларды, соның ішінде пандемия кезіндегі 5G және вакцина туралы даулы пікірлерді алға тартқанымен де танымал. Бұл оның қоғамда қабылдануына қатысты екіұдай көзқарас қалыптастырды: бір тарап оны тәуелсіз ойлы инфлюенсер деп білсе, басқалары оны популист және сенімсіз дереккөз ретінде көреді.
Үндеу мазмұны: қорқыныш пен «қабырға» туралы тезис
Боня өз үндеуінде қоғамдағы негізгі мәселе ретінде қорқыныш атмосферасын атап өтті. Оның айтуынша, тек қарапайым азаматтар ғана емес, блогерлер, әртістер және тіпті шенеуніктер де президенттен сескенеді. Ол бұл жағдайды дұрыс емес деп бағалап, «халық пен президент арасында қабырға пайда болғанын» айтты.
«Владимир Владимирович, сізден қорқады. Халық сізден қорқады, блогерлер, әртістер қорқады, губернаторлар сізден қорқады. Ал сіз еліміздің президентісіз. Біз қорықпауымыз керек деп ойлаймын», – деді блогер.
Сонымен қатар, ол елдегі бірқатар мәселелер — табиғи апаттар, экологиялық проблемалар, экономикалық қиындықтар және интернеттегі шектеулер туралы айтып, бұл мәліметтер жоғарғы жаққа толық жетпей жатқанын алға тартты. Маңыздысы, Боня өз сөзінде президентті сынға ала отырып, оны мықты саясаткер ретінде қолдайтынын да атап өтті. Бұл екіжақты позиция оның үндеуін одан әрі күрделі әрі даулы ете түсті.
Кремль реакциясы: сақ және дипломатиялық тәсіл
Дмитрий Песков бұл мәселеге қатысты жауап бере отырып, үндеуде көтерілген тақырыптардың жоққа шығарылмайтынын, керісінше, олар бойынша жұмыстар жүргізіліп жатқанын білдірді. Бұл реакция кескінді емес, сабырлы және дипломатиялық сипатта болды.
«Осы үндеу авторының бұл мәселелерді үлкен қызығушылықпен атап өткені – иә, расында да, бұл өте өзекті тақырыптар, бірақ әділдік үшін айтатын болсақ, олар бойынша ауқымды жұмыстар атқарылуда, көптеген адамдар тартылған және бұлардың барлығы назардан тыс қалған жоқ», – деді Песков.
Сонымен бірге, Боняның өзі де Кремльдің жауабын оң қабылдап, алғыс білдіруі жағдайды одан әрі қызықты ете түсті. Ол өз әрекетін тапсырыс емес, жеке позициясы ретінде сипаттап, мұны «құндылықтармен» байланыстырды.
Медиа және блогерлер шабуылы: ақпараттық кеңістіктегі қысым
Ресми реакция салыстырмалы түрде жұмсақ болғанына қарамастан, Кремльге жақын медиа мен блогерлер Боняға қатысты қатаң сын айтты. Соның ішінде Владимир Соловьев оның ең белсенді сыншысына айналды. Ол Боняны сыртқы күштердің ықпалымен әрекет ететін тұлға ретінде сипаттап, тіпті мәселеге құқықтық баға беруді талап етті.
Басқа блогерлер мен саясаткерлер де оны «сатылған», «сауатсыз» немесе «саяси ойын құралы» ретінде талқылады. Әлеуметтік желілерде боттар арқылы жаппай пікірлер жазылғаны туралы ақпараттар тарады. Бұл жағдай ақпараттық соғыс элементтерін де көрсетіп берді.
Боняның жауабы: қарсы шабуыл және сотпен қоқан-лоқы көрсету
Боня бұл сындарға жауапсыз қалмады. Ол Владимир Соловьев пен басқа да сыншылардың үстінен сотқа шағымдану ниетін білдірді. Сондай-ақ, ол эфирлерде әйелдерге қатысты айтылған балағат сөздерді сынға алып, мұны «дәстүрлі құндылықтарға» қайшы деп атады.
Оның жазбалары эмоционалды сипат алды — тіпті көз жасымен жазылған бейнелері де қоғамға әсер етті. Кейінірек ол жасанды интеллект көмегімен дайындалған бейнероликтер арқылы өзін «күрескер» образында көрсетуге тырысты.
«Жанымнан түңілдім», – дейді Боня видеода.
Халықаралық назар: сигнал ма әлде кездейсоқтық па?
Боняның үндеуі тек Ресейде ғана емес, халықаралық БАҚ-та да жарияланды. BBC, CNN және The Guardian сияқты басылымдар бұл оқиғаны Ресей қоғамындағы көңіл-күйдің өзгеруімен байланыстырды.
Кейбір сарапшылардың пікірінше, Боняның әрекеті саяси талқылауларға жаңа аудиторияны тартып жатыр. Бұл дәстүрлі оппозиция шеңберінен тыс әлеуметтік топтарды да белсендіруі мүмкін.
«Боня оппозиция лагеріне бұрын онда болмаған мүлдем жаңа аудиторияны тартуда», – деп келтіреді The Guardian саясаттанушы әрі Путиннің бұрынғы спичрайтері Аббас Галлямовтың сөзін.
Боня Батыстағы және оппозициялық басылымдарға да жауап қайтарды. Кремльдің реакциясынан кейін жазған видеосында ол өзі туралы материалдарды BBC және «Дождь» басылымдарынан көргенін айтып, оппозицияны меңзей отырып, өзін «бұған араластырмауды» сұрады.
«Мені ол жаққа араластырмаңыздар, өтінемін, мен сіздермен емеспін, мен – халықпенмін, мен – халық ішіндемін», – деді Боня.
Қорытынды: инфлюенсерлер дәуіріндегі саясаттың жаңа келбеті
Бұл оқиға жай ғана блогердің шығуы емес, қазіргі ақпараттық кеңістікте инфлюенсерлердің қандай рөл ойнайтынын көрсететін жағдай. Боня саяси актер емес, бірақ оның аудиториясы мен ықпалы оны де-факто қоғамдық пікірдің қатысушысына айналдырып отыр.
Сонымен қатар, бұл жағдай мемлекет, медиа және қоғам арасындағы қарым-қатынастың қаншалықты нәзік екенін де ашып берді. Бір бейнеүндеуден кейін туындаған реакциялар тізбегі көрсеткендей, ақпараттық ғасырда әрбір сөз үлкен саяси және әлеуметтік салдарға әкеп соғуы мүмкін.
Қысқасы, бұл хикая әлі аяқталмаған сериалға ұқсайды. Ең қызығы — келесі серияларда не болатынын ешкім нақты білмейді.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
