Елімізде кәсіпкерлік қызметті қолдау, бизнес өкілдері үшін еркіндікті кеңейту және олардың иығындағы әкімшілік жүктемені айтарлықтай жеңілдету бағытында кезекті революциялық қадам жасалды. Өзбекстан Республикасы Президентінің «Шағын бизнес субъектілерінің өсуі үшін анағұрлым қолайлы экономикалық және әкімшілік шарт-жағдайлар жасау туралы» тарихи жарлығы жарияланды.
Осы маңызды құжатпен салық жүйесінде кәсіпкерлер жылдар бойы күткен көптеген қолайлылықтар мен жеңілдіктер өмірге енгізілуде. Жаңа жарлық бизнес әлеміне қандай жеңілдіктер әкелетіні және олардың қызметінде қандай түбегейлі өзгерістер жасайтыны туралы ең жағымды және маңызды мәліметтерді сіздер үшін қарапайым, халыққа түсінікті тілде жинақтадық.
ҚҚС-қа өту шегі шамамен 5 миллиард сумға дейін жеткізілді
Шағын бизнес өкілдері үшін ең үлкен жағымды жаңалықтардың бірі — жалпы салық жүйесіне (ҚҚС) міндетті түрде өту критерийінің күрт көтерілуі болды. 2026 жылдың 1 маусымынан бастап осы шекті мөлшер базалық есептік шаманың (БЕШ) 12 000 еселенген мөлшері болып белгіленді. Егер байыппен айтар болсақ, бұл сан қазіргі уақытта 4 миллиард 944 миллион сумға тең деген сөз!
Салыстыру үшін, бұл шек 2020 жылдың басынан бері небәрі 1 миллиард сумды құрап келген еді. Енді кәсіпкерлер жылдық айналымы 5 миллиард сумға жеткенге дейін алаңсыз түрде жеңілдетілген жүйеде қызмет ете алады.
Тамақтану, сауда және қызмет көрсету салаларына 6 пайыздық ҚҚС
Жаңа жарлыққа сәйкес, 2026 жылдың 1 маусымынан бастап 2030 жылдың 1 қаңтарына дейін қоғамдық тамақтану, сауда және қызмет көрсету саласында жұмыс істейтін кәсіпкерлерге (мемлекеттік үлесі бар кәсіпорындар мен ірі салық төлеушілерден басқа) ерікті түрде ҚҚС төлеудің өте жеңілдетілген тәртібін таңдау құқығы берілуде.
Осы жаңа жүйенің тартымды жақтары төмендегідей:
ҚҚС мөлшерлемесі барлық түрдегі өнімдер мен қызметтерді сату айналымы үшін небәрі 6 пайыз болып белгіленеді.
Ең қуаныштысы, осы тәртіпті таңдаған кәсіпкерлер үшін пайда салығының мөлшерлемесі 0 пайыз болып белгіленеді және олар салық есебін тапсыру міндетінен толығымен босатылады.
Сатып алынған тауарлар бойынша ҚҚС-ты есепке алу (зачет) құқығы берілмейді және қолданыстағы жеңілдіктер мен теріс айырманы қайтару тәртібі қолданылмайды.
Алайда, осы кәсіпкерлерден өнім сатып алған сатып алушыларда ҚҚС сомасын есепке алу құқығы толық сақталады.
Ескертпе: Осы жүйеге өту немесе одан бас тарту кәсіпкердің қалауы бойынша, салық органына хабарлама жіберілген айдан кейінгі айдың бірінші күнінен бастап күшіне енеді. Салық комитеті бір ай мерзімде электронды чектер мен шот-фактураларда 6 пайыздық ҚҚС-ты есептеу жүйесін іске қосады.
Жедел және әділ салық әкімшілігі: Адам факторы шектеледі
Жаңа реформалар аясында кәсіпкерлерді қиындыққа ұшыратып келген бірқатар әкімшілік кедергілер жойылды. Ең алдымен, салық төлеуші куәлігін уақытша тоқтата тұру сияқты жағымсыз тәртіп толығымен жойылды. Сондай-ақ, импортпен айналысатын компаниялар, жеке кәсіпкерлер және өзін-өзі жұмыспен қамтығандарды міндетті түрде ҚҚС төлеуші деп тану тәжірибесіне де тосқауыл қойылды.
Бұдан бөлек, 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап салықтық тәуекелі төмен кәсіпкерлерге ҚҚС-тың теріс айырмасын (мемлекеттен ақша қайтару) өтеп беруде адам факторы қатысатын ескі жүйеден бас тартылып, процесс толығымен автоматты түрде жүзеге асырылады. Жарлық күшіне енгенге дейін пайда болған 10 миллион сумға дейінгі теріс айырма сомалары ешқандай өтінішсіз және салықтық тексерусіз автоматты түрде кәсіпкерлердің есеп айырысу шотына қайтарылады.
Тексерулерге шектеу: Әкімшілік қысым азаяды
Кәсіпкерлер өз қателерін өз бетінше түзетулері үшін жаңа мүмкіндіктер жасалды. 2028 жылдың 1 қаңтарына дейін арнайы автоматты бағдарлама арқылы анықталған қателерді кәсіпкер өз еркімен түзетсе, төмендегі салықтық тексерулер жүргізілмейді:
Салықтық тәуекел сомасы | Жүргізілмейтін тексеру түрі |
500 миллион сумға дейін | Салықтық аудит жүргізілмейді |
100 миллион сумға дейін | Көшпелі салықтық тексеру жүргізілмейді |
Сонымен қатар, 2026 жылдың 1 шілдесінен бастап камералдық тексеру талабына жауап немесе түзету енгізілген бойда кәсіпкердің банктегі есеп айырысу шотын қайта белсендіру процесі адамның қатысуынсыз, толығымен автоматтандырылған түрде орындалады. 2027 жылдан бастап болса, бухгалтерия және салық кеңесшілерін тарту шығындарын екі еселенген мөлшерде шегеруге рұқсат етіледі.
Дәмхана, мейрамхана және қонақүйлерге үлкен жеңілдіктер
Бұл сала өкілдері үшін де өте жағымды жаңалықтар бар. 2026 жылдың 1 маусымынан бастап қонақүйлер мен мейрамханаларда алкоголь және темекі өнімдерін сату кезінде қолма-қол ақшамен төлем қабылдауға ресми түрде рұқсат берілді. Сусындар сатып алынғанда цифрлық таңбалау кодтары осы орындардың өзінде соңғы тұтынуға шығарылған деп есептеледі.
Сондай-ақ, қоғамдық тамақтану орындары үшін кейбір қызметкерлерді арнайы мобильді қосымша арқылы сол күннің өзінде, белгілі бір мерзімге жеңілдетілген тәртіпте жұмысқа қабылдау және жалақы төлеу жүйесі енгізілуде. Ең қуаныштысы, олар төлеген ҚҚС сомасының 40 пайызы (қолма-қол ақшасыз түсім үлесіне қарамастан) мемлекет тарапынан қайтарылады. 2027 жылдан бастап болса, алкоголь сату құқығы үшін алымдар біріктіріліп, БЕШ-тің 10 пайызы мөлшерінде бірыңғай мөлшерлеме болып белгіленеді.
Жалдау төлемдеріндегі қолайлылықтар
Жарлыққа сәйкес, мейрамхана, сауда және қызмет көрсету саласындағы ғимараттарға іргелес аумақтарды пайдаланғаны үшін төленетін жалдау ақысының мөлшері жер салығының небәрі бір еселенген мөлшерінде белгіленді. 2027 жылдан бастап болса (Ташкент қаласынан басқа), жалпы ауданы 1 000 шаршы метрден асатын мүліктер кәсіпкерлерге жалға берілгенде, салық салу мақсатындағы ең төменгі жалдау мөлшерлемелері қолданылмайтын болды.
Осы тарихи және көптен күткен жарлықтың ережелері жарияланған уақыттан бастап бірден күшіне енді. Елімізде кәсіпкерлікті дамыту жолында ашылып жатқан жаңа мүмкіндіктер мен ең маңызды экономикалық жаңалықтарды бізбен бірге бақылауда болыңыздар, құрметті оқырмандар!
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
