27 январьда өткен жиында Президент Шавкат Мирзияев ұйымдасқан қылмыстық топтардың қызметін шектеудегі баяулықты ашық сынға алды. Мемлекет басшысының айтуынша, бұл санаттағы адамдар "тек көшеде" жүрмейді - енді "бизнес маскасын" киіп, табыс бар жерге кіріп жатыр.
Президенттің сөзі қысқа және қатаң: мұндай топтар тіпті шетелге шығып, ол жақта да өз отандастарын тонауға дейін бара жатқаны айтылды. Яғни, мәселе тек махалла немесе аудан ауқымында емес, трансшекаралық сипатқа ие болып отыр.
Қай бағыттар "ең көп қолға түсіп жатыр"
Жиында әсіресе төмендегі салаларда қылмыстық топтардың белсенділігі күрт артқаны айтылды:
- көпқабатты үйлерді сату-сатып алу,
- автомашиналарды сатып алу-сату,
- қаржы пирамидаларын ұйымдастыру,
- "Хадж" және "Умра" зияраттарына жіберумен байланысты қызметтер.
Ал сандар ойын емес. Мәлім етілгендей, тек Ташкент қаласында пәтер сату мәселесінде 3 мыңнан астам азаматқа 1,3 трлн сум залал келтірілген. Бұл - мыңдаған отбасының үміті, ақшасы, жүйкесі, сенімі.
Алаяқтардың тұзағына түсіп қалмау үшін не істеліп жатыр?
Президент жауапты тұлғалардың халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру бойынша жеткілікті жұмыс істемейтінін де атап өтті. Өйткені алаяқтар адамның көңілінен шығады: "тез шешемін," "оңай ақша," "жол бар" деген сөздермен бастайды - салдары сот, қарыз, өкініш.
Бизнеске араласу, қатер және "қара қысым"
Жиында соңғы кездері қылмыстық топтардың алыс-беріс қатынастары мен бизнес үдерістеріне араласып, кәсіпкерлер мен инвесторларға қысым көрсетіп жатқаны баса айтылды. Бұл экономикаға да, адамдардың еркін еңбек етуіне де тікелей соққы болады.
Шетелде де заң үстемдігі қамтамасыз етіледі
Мәселе сыртқы аренаға шыққандықтан, шешім де кеңінен ұсынылуда: Біріккен Араб Әмірліктері, Түркия, АҚШ және басқа да елдердегі елшіліктерде ішкі істер өкілі лауазымы енгізілді. Бұл өкілдер шетелдегі әріптестерімен бірлесіп жұмыс істеп, мұндай зорлық-зомбылық бойынша заң үстемдігін қамтамасыз етуге, сондай-ақ азаматтардың жат идеологиялардың ықпалына түсуінің алдын алуға көмектесетіні айтылды.
Жаңа тапсырмалар мен ерекше қызмет
Шенеуніктерге трансшекаралық және виртуалды алаңда ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрестің біртұтас жүйесін құру міндеті қойылды. Сондай-ақ Ішкі істер министрлігінде ұйымдасқан қылмыс бойынша жеке қызмет құрылады деп шешілді.
Ең ауыр мәселе - жастар мен спортшылар мәселесі
Жиында былтыр астанада ұсталған ұйымдасқан қылмыстық топтар құрамында 259 "ауыр" санаттағы жастар мен спортшылардың болғаны өте алаңдатарлық жағдай екені айтылды.
Президент спортшылардың көпшілігі көше бұзақыларының жолына түсіп жатқанын, жергілікті жерлерде ақша үшін жасырын ұрыс ұйымдастыру жағдайлары көбейгенін айтты. Енді бұл бағытта қатаң бақылауды қамтамасыз ету міндеті қойылды. Жастардың жекпе-жек спорт түрлеріне қызығушылығына "тыйым салу" емес, дұрыс жол керек: кәсіби оқыту, әлеуетіне сай жұмыспен қамту жүйесін құру тапсырылды.
Бұл тақырып Президенттің 2025 жылғы 26 декабрьде Олий Мажлис пен Өзбекстан халқына жолдауында да көтерілген - "оңай ақша табамын" деген үміт кейбір спортшыларды қылмыстық топтарға жетелеп бара жатқаны туралы ескертілген еді.
Қорытынды біреу
Бұл жолы дабыл өте айқын: ұйымдасқан қылмыс "көше" шеңберінен шығып, экономикаға, мүлік пен қызмет көрсету нарығына еніп жатыр. Демек, оған қарсы күрес тек рейдпен немесе бір шарамен ғана емес - жүйе, профилактика, ақпарат және заң үстемдігі арқылы жүргізілуі керек.
Жанкүйерлер үшін ең маңыздысы: спорт - тәрбие, тәртіп пен мақтаныш көзі болуы керек. Рингтегі немесе татамидегі күш - өмірдегі әділдік үшін жұмыс істесін, "оңай ақша" үшін емес.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
