Халықаралық термоядролық ITER жобасының инженерлері реакторды дайындаудың ең маңызды кезеңдерінің бірі — асқын өткізгіш магниттерді сынақтан өткізуді бастады. Magnet Cold Test Facility кешенінде салмағы 330 тонна болатын алғашқы алып тороидальды өріс катушкасы жұмыс температурасы — 4 Кельвинге (-269 °C) дейін сәтті суытылды. Бұл абсолютті нөлден небәрі бірнеше градус жоғары. Бұл туралы Ixbt.com хабарлайды .
Сынақтардың негізгі мақсаты — магниттік жүйені реактордың ішіне түпкілікті орнатпас бұрын оның мінсіз жұмыс істейтініне көз жеткізу. Әрбір магнитті тексеру төрт айдан алты айға дейін уақыт алады. Бұл процесте мамандар катушкаларға 68 кА-ге дейін ток беріп, олардың болашақ жұмыс режимдерін модельдейді. Дәл осы магниттік жүйе реактор ішіндегі ондаған миллион градусқа дейін қызатын плазманы ұстап тұруға қызмет етеді.
ITER жобасында 18 алып D-тәрізді тороидальды өріс катушкасы, алты полоидальды катушка және орталық соленоидтың алты модулі қолданылады. Бүкіл жүйе 51 ГДж-ға дейін энергия жинақтау қуатына ие. Магниттер ниобий-қалайы және ниобий-титан қорытпаларынан жасалған, олар сұйық гелийдің көмегімен суытылғанда электрлік кедергіні іс жүзінде жоғалтады. Бұл минималды энергия шығынымен қуатты магнит өрістерін жасауға мүмкіндік береді.
Асқын өткізгіштік күйі өте нақты жағдайларды талап етеді. Егер температура немесе ток рұқсат етілген нормадан асып кетсе, «квенч» құбылысы — асқын өткізгіштік қасиетінің кенеттен жоғалуы және көп мөлшерде жылу бөлінуі орын алуы мүмкін. Сол себепті, сынақтар барысында қауіпсіздік жүйелерінің мұндай жағдайларды секундтың үлесінде анықтау қабілеті де тексерілуде.
ITER бас директоры Пьетро Барабаски атап өткендей, мұндай тәсіл реакторды түпкілікті құрастырмас бұрын тәуекелдерді азайтуға көмектеседі. Бұл тәжірибе тек ITER жобасы үшін ғана емес, сонымен қатар бүкіл әлемде әзірленіп жатқан болашақ коммерциялық термоядролық электр станциялары үшін де іргетас болып табылады.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
