O‘zbekiston Orol dengizining qurib qolgan tubida keng ko‘lamli ko‘kalamzorlashtirish va ekologik tiklash ishlarini davom ettirmoqda. Loyiha doirasida Orolqum hududida 2 million gektardan ortiq maydonda o‘rmon barpo etish rejalashtirilgan. Bu tashabbus nafaqat mahalliy aholi hayoti, balki butun mintaqa ekologiyasi uchun ham muhim ahamiyatga ega.
Ispaniyaning nufuzli OkDiario nashrida O‘zbekistonning Orol hududini tiklashga qaratilgan ekologik dasturlari haqida maqola e’lon qilindi. Unda mamlakatimiz tomonidan xalqaro hamjamiyat bilan hamkorlikda amalga oshirilayotgan ekologik loyihalar alohida e’tirof etilgan.
Nashr ta’kidlashicha, Orol dengizi bir vaqtlar dunyodagi to‘rtinchi yirik ko‘llardan biri bo‘lgan. Ammo yillar davomida suv resurslaridan noto‘g‘ri foydalanish, ayniqsa, sovet davrida Amudaryo va Sirdaryo suvlarining paxta maydonlarini sug‘orishga yo‘naltirilishi ulkan ekologik inqirozga sabab bo‘lgan. Natijada dengiz suvi qariyb 90 foizga qisqargan va uning o‘rnida Orolqum cho‘li paydo bo‘lgan.
Hozirgi kunda O‘zbekiston ushbu og‘ir ekologik meros oqibatlarini yumshatish uchun amaliy choralar ko‘rmoqda. Sobiq dengiz tubida o‘rmonlar barpo etish orqali chang va sho‘r tarqalishini kamaytirish, tuproqni mustahkamlash, havo sifatini yaxshilash va iqlim o‘zgarishlarining salbiy ta’sirini pasaytirish maqsad qilingan.
Orolqumda asosan qurg‘oqchilikka chidamli o‘simliklar ekilishi ko‘zda tutilgan. Bunday daraxt va butalar sho‘r yerlarda o‘sishga moslashgan bo‘lib, chang bo‘ronlarining oldini olish, tuproqni ushlab qolish va hududda ekologik muvozanatni tiklashda muhim rol o‘ynaydi.
Loyihada Qoraqalpoq davlat universiteti talabalari ham faol ishtirok etmoqda. Ular qurib qolgan hududlarda daraxt ekish, ko‘chatlarni parvarish qilish va ekologik tadbirlarda qatnashish orqali Orolni tiklash jarayoniga o‘z hissasini qo‘shmoqda. Bu yoshlar uchun ham katta saboq: ekologiya faqat hisobotdagi raqam emas, kelajak uchun qilinadigan real mehnatdir.
Mutaxassislar fikricha, o‘rmonlashtirish yer degradatsiyasi va cho‘llanishga qarshi eng samarali usullardan biri hisoblanadi. Yashil hududlar kengayishi chang bo‘ronlarini kamaytirish, biologik xilma-xillikni tiklash va mahalliy iqlimni yumshatishga xizmat qiladi.
OkDiario maqolasida O‘zbekistonning bu tashabbusi xalqaro ekologik hamkorlikni kuchaytirayotgani ham qayd etilgan. Xususan, Qozog‘iston bilan birgalikda Orol dengizining shimoliy qismini tiklash bo‘yicha qo‘shma loyihalar amalga oshirilmoqda. Bu esa Orol muammosi bir davlat emas, butun mintaqa uchun umumiy mas’uliyat ekanini ko‘rsatadi.
Orol fojiasi insoniyat uchun katta saboq bo‘lib qoldi. Ammo bugun O‘zbekiston ushbu hududni umidsiz cho‘l sifatida emas, qayta tiklanishi mumkin bo‘lgan hayot makoni sifatida ko‘rmoqda. Millionlab gektar maydonda o‘rmon barpo etish — oson ish emas, lekin kelajak uchun qilingan eng to‘g‘ri qadamlardan biri.
Qisqasi, Orolqumdagi har bir ko‘chat — bu faqat daraxt emas. Bu chang o‘rniga toza havo, qurg‘oqchilik o‘rniga umid, ekologik fojia o‘rniga yangi hayot ramzidir.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
