O‘zbekistonda rasmiy ish joyi yoki doimiy daromadini tasdiqlovchi hujjatlari bo‘lmagan fuqarolar uchun aliment to‘lovlari miqdori oshirildi. 2026 yil 28 apreldan boshlab bunday to‘lovchilar uchun qarzdorlikni hisoblash tartibi yangi ko‘rsatkichlar asosida amalga oshirilmoqda.
Oila kodeksining 140-moddasiga muvofiq, agar aliment to‘lovchining rasmiy ish haqi yoki daromadi haqida hujjat bo‘lmasa, qarzdorlik respublika bo‘yicha o‘rtacha oylik ish haqi miqdoridan kelib chiqib hisoblanadi. Yangi hisob-kitobda ushbu ko‘rsatkich 6,8 million so‘mdan oshgani qayd etilmoqda.
Shu asosda ishlamaydigan yoki rasmiy daromadi mavjud bo‘lmagan fuqarolar uchun aliment to‘lovlari ham sezilarli darajada oshdi. Endi bir nafar farzand uchun to‘lov miqdori 1,7 million so‘mni tashkil etadi. Ikki nafar farzand uchun aliment taxminan 2,3 million so‘mga, uch va undan ortiq farzand uchun esa qariyb 3,4 million so‘mga yetadi.
-Yangi to‘lov miqdorlari quyidagicha:
-Bir bola uchun — 1,7 million so‘m;
-Ikki bola uchun — 2,3 million so‘m;
-Uch va undan ortiq bola uchun — taxminan 3,4 million so‘m.
Ma’lum qilinishicha, qayta hisoblash avtomatik tarzda amalga oshiriladi. Ya’ni aliment to‘lovlarini qayta ko‘rib chiqish uchun har bir holatda alohida murojaat qilish talab etilmasligi mumkin. Tegishli hisob-kitoblar amaldagi qonunchilik va belgilangan o‘rtacha ish haqi ko‘rsatkichi asosida yangilanadi.
Majburiy ijro byurosi ma’lumotlariga ko‘ra, ushbu o‘zgarish ko‘pchilik to‘lovchilarga ta’sir qiladi. Chunki aliment to‘lovchilarning 61 foizi rasman ish bilan ta’minlanmagan yoki doimiy daromad manbaiga ega emas. Demak, yangi tartib amalda juda keng doiradagi fuqarolar uchun muhim ahamiyat kasb etadi.
Bu o‘zgarish, avvalo, bolalar manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan. Chunki aliment — bu shunchaki majburiy to‘lov emas, balki farzandning kundalik ehtiyoji, ta’limi, sog‘lig‘i va yashash sharoiti uchun zarur mablag‘dir. Rasmiy ishlamaslik yoki daromadni yashirish bolaga nisbatan moliyaviy mas’uliyatdan ozod qilmaydi.
Shu bilan birga, bu holat aliment to‘lovchilar uchun ham jiddiy signal bo‘ldi. Endi rasmiy daromad ko‘rsatilmasa, hisob-kitob o‘rtacha oylik ish haqi asosida amalga oshiriladi. Oddiy qilib aytganda, “ishlamayman” degan gap to‘lovdan qochish uchun universal parol bo‘lmay qoldi.
Mutaxassislar fikricha, bunday tartib aliment tizimida adolatni ta’minlash, bolalarning huquqlarini himoya qilish va to‘lov intizomini oshirishga xizmat qiladi. Eng muhimi, farzand ta’minoti ota-onaning shaxsiy kelishmovchiligi yoki daromad rasmiylashtirilmagani sabab zarar ko‘rmasligi kerak.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
