Oʻzbek futbolida katta oʻzgarishlar shamoli esmoqda. Klublar tarixida ilk bor davlat gʻaznasidan toʻgʻridan-toʻgʻri mablagʻ ajratila boshlandi, biroq bu pullarning ishlatilishi boʻyicha oʻrnatilgan qatʼiy talablar koʻpchilikni hayratga soldi. Zamin.uz futbol olamidagi ushbu «iqtisodiy inqilob» va uning achchiq tafsilotlarini taqdim etadi.
Davlat pulining «jilovi»: 27 milliondan oshmasin!
Yangi joriy etilgan tizimga koʻra, Superliga jamoalarini moliyalashtirib kelgan davlat korxonalari mablagʻlarini endilikda yagona markazlashgan jamgʻarmaga yoʻnaltirmoqda. OʻFA nazorati ostida har bir klubga jami 35 milliard soʻm miqdoridagi mablagʻ bosqichma-bosqich oʻtkazib beriladi. Biroq eng muhim «lekin»i bor: davlat bergan ushbu pullardan futbolchi yoki xodimlarga toʻlanadigan oylik maoshning eng yuqori chegarasi 27 million soʻm qilib belgilandi. Soliqlar chegirilganda esa futbolchining qoʻliga tegadigan mablagʻ qariyb 23 million soʻmni tashkil etadi.
Bu cheklov faqat oʻyinchilar uchun emas. Masalan, bosh murabbiylar uchun ham limit bor — ularning maoshi 10 million soʻmdan ham kamroq boʻlishi mumkin. Bunday yangilik yil boshida katta maosh vaʼda qilib, legionerlar bilan shartnoma imzolagan klublarni esa haqiqiy shok holatiga tushirib qoʻydi.
Legionerlar «ishtiyoqi» va eski qarzlar yuki
Maʼlumotlarga koʻra, poytaxt klublaridan birida xorijlik futbolchilar bunday maoshni eshitib, mashgʻulotlardan bosh tortgan. Buni tushunish mumkin, chunki katta umidlar bilan kelgan legionerlar 23 million soʻmga butsasining ipini ham bogʻlamasligi aniq.
Vaziyat ayniqsa «Bunyodkor» kabi jamoalar uchun oʻta murakkab. «Qaldirgʻochlar» hamon Rivaldo va Denilson davridan qolgan 9,5 million dollarlik (bu kalkulyatorga sigʻmaydigan darajadagi ulkan soʻm degani) qarzlarni toʻlash bilan ovora. Vaholanki, oʻsha paytdagi «piar» yurishlari oʻzbek futboliga deyarli hech qanday ijobiy natija bermagan edi.
Milliardlar qayerga ketgan edi?
«Oʻzbekneftgaz» vakillarining maʼlum qilishicha, ilgari ushbu tashkilotning oʻzi futbol uchun yiliga qariyb 300 milliard soʻm (taxminan 25 million dollar) sarflagan. Birgina kompaniya shuncha pul ajratgan boʻlsa, yillar davomida davlat korxonalaridan futbolga qancha mablagʻ oqib kelganini tasavvur qilish qiyin emas.
«Achchiq dori» — sogʻayish sari qadam
Davlat klublarga «xarajatning bir qismini beramiz, qolganini homiylar topib, oʻzingiz eplang» demoqda. Bu — futbolni bosqichma-bosqich xususiylashtirish va davlat qaramogʻidan chiqarish yoʻlidagi ilk qadamdir.
Albatta, 27 million soʻm — yulduz futbolchilar uchun kam, ammo asosiy tarkibga kirishga intilayotgan yosh yigit uchun bu ulkan ragʻbat. Oyiga 2 ming dollar topadigan yosh futbolchi maydonda «yonib» oʻynashi aniq, ammo 10 ming dollarga oʻrgangan professionaldan bu maosh evaziga natija kutish qiyin.
Davlat futbolga ajratilayotgan mablagʻlarni keskin kamaytirish orqali «kislorodni birdaniga uzib qoʻyishni» istamadi. Bu 2-3 yillik oʻtish davri klublar uchun oʻz yoʻlini topib olish imkoniyatidir. Endilikda budjet pullari futbolga emas, maktablar, shifoxonalar va yoʻllar qurilishiga yoʻnaltirilishi kerak.
Aziz muxlislar, sizningcha, futbolchilarga qoʻyilgan 27 million soʻmlik cheklov toʻgʻrimi yoki bu futbolimiz darajasining pasayishiga olib keladimi? Davlat puli maktablarga sarflangani maʼqulmi yoki stadionlarga?
Oʻzbek futbolidagi eng dolzarb va issiq mavzularni Zamin.uz saytida kuzatishda davom eting.
Oʻzbek futbolining kelajagini davlat pullarisiz qanday tasavvur qilasiz?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
