Ўзбек футболида катта ўзгаришлар шамоли эсмоқда. Клублар тарихида илк бор давлат ғазнасидан тўғридан-тўғри маблағ ажратила бошланди, бироқ бу пулларнинг ишлатилиши бўйича ўрнатилган қатъий талаблар кўпчиликни ҳайратга солди. Zamin.uz футбол оламидаги ушбу «иқтисодий инқилоб» ва унинг аччиқ тафсилотларини тақдим этади.
Давлат пулининг «жилови»: 27 миллиондан ошмасин!
Янги жорий этилган тизимга кўра, Суперлига жамоаларини молиялаштириб келган давлат корхоналари маблағларини эндиликда ягона марказлашган жамғармага йўналтирмоқда. ЎФА назорати остида ҳар бир клубга жами 35 миллиард сўм миқдоридаги маблағ босқичма-босқич ўтказиб берилади. Бироқ энг муҳим «лекин»и бор: давлат берган ушбу пуллардан футболчи ёки ходимларга тўланадиган ойлик маошнинг энг юқори чегараси 27 миллион сўм қилиб белгиланди. Солиқлар чегирилганда эса футболчининг қўлига тегадиган маблағ қарийб 23 миллион сўмни ташкил этади.
Бу чеклов фақат ўйинчилар учун эмас. Масалан, бош мураббийлар учун ҳам лимит бор — уларнинг маоши 10 миллион сўмдан ҳам камроқ бўлиши мумкин. Бундай янгилик йил бошида катта маош ваъда қилиб, легионерлар билан шартнома имзолаган клубларни эса ҳақиқий шок ҳолатига тушириб қўйди.
Легионерлар «иштиёқи» ва эски қарзлар юки
Маълумотларга кўра, пойтахт клубларидан бирида хорижлик футболчилар бундай маошни эшитиб, машғулотлардан бош тортган. Буни тушуниш мумкин, чунки катта умидлар билан келган легионерлар 23 миллион сўмга бутсасининг ипини ҳам боғламаслиги аниқ.
Вазият айниқса «Бунёдкор» каби жамоалар учун ўта мураккаб. «Қалдирғочлар» ҳамон Ривалдо ва Денилсон давридан қолган 9,5 миллион долларлик (бу калькуляторга сиғмайдиган даражадаги улкан сўм дегани) қарзларни тўлаш билан овора. Ваҳоланки, ўша пайтдаги «пиар» юришлари ўзбек футболига деярли ҳеч қандай ижобий натижа бермаган эди.
Миллиардлар қаерга кетган эди?
«Ўзбекнефтгаз» вакилларининг маълум қилишича, илгари ушбу ташкилотнинг ўзи футбол учун йилига қарийб 300 миллиард сўм (тахминан 25 миллион доллар) сарфлаган. Биргина компания шунча пул ажратган бўлса, йиллар давомида давлат корхоналаридан футболга қанча маблағ оқиб келганини тасаввур қилиш қийин эмас.
«Аччиқ дори» — соғайиш сари қадам
Давлат клубларга «харажатнинг бир қисмини берамиз, қолганини ҳомийлар топиб, ўзингиз эпланг» демоқда. Бу — футболни босқичма-босқич хусусийлаштириш ва давлат қарамоғидан чиқариш йўлидаги илк қадамдир.
Албатта, 27 миллион сўм — юлдуз футболчилар учун кам, аммо асосий таркибга киришга интилаётган ёш йигит учун бу улкан рағбат. Ойига 2 минг доллар топадиган ёш футболчи майдонда «ёниб» ўйнаши аниқ, аммо 10 минг долларга ўрганган профессионалдан бу маош эвазига натижа кутиш қийин.
Давлат футболга ажратилаётган маблағларни кескин камайтириш орқали «кислородни бирданига узиб қўйишни» истамади. Бу 2-3 йиллик ўтиш даври клублар учун ўз йўлини топиб олиш имкониятидир. Эндиликда бюджет пуллари футболга эмас, мактаблар, шифохоналар ва йўллар қурилишига йўналтирилиши керак.
Азиз мухлислар, сизнингча, футболчиларга қўйилган 27 миллион сўмлик чеклов тўғрими ёки бу футболимиз даражасининг пасайишига олиб келадими? Давлат пули мактабларга сарфлангани маъқулми ёки стадионларга?
Ўзбек футболидаги энг долзарб ва иссиқ мавзуларни Zamin.uz сайтида кузатишда давом этинг.
Ўзбек футболининг келажагини давлат пулларисиз қандай тасаввур қиласиз?
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
