Astronomlar James Webb kosmik teleskopi yordamida koinotning ilk davrida qora tuynuklar oʻz galaktikalaridan koʻra tezroq oʻsganini tasdiqlovchi dalillarni qoʻlga kiritdi. Tadqiqotchilar Katta portlashdan atigi 800 million yil oʻtib kuzatilgan COLA1 va NEPLA4 galaktikalarini oʻrganishdi. Ularning markazida joylashgan qora tuynuklar atrofdagi yulduz tizimlariga nisbatan gʻayritabiiy darajada katta massaga ega ekanligi maʼlum boʻldi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Spektroskopik tahlillar shuni koʻrsatdiki, ushbu qora tuynuklarning har biri taxminan 170–190 million quyosh massasiga teng. Bu koʻrsatkich zamonaviy galaktikalardagi qora tuynuklarga nisbatan 400–800 baravar kattaroqdir. Olimlarning fikricha, bu obyektlar birlamchi qora tuynuklar va yorqin kvazarlar oʻrtasidagi oraliq bosqichni ifodalaydi.
Modellashtirish natijalari shuni koʻrsatdiki, ushbu qora tuynuklar Katta portlashdan 180–270 million yil oʻtib oʻta yuqori tezlikda modda yutishni boshlagan. Galaktikalardagi yulduzlar shakllanishi esa ancha kechroq, taxminan 750 million yil oʻtgach faollashgan. Bu holat galaktika va uning markaziy qora tuynugi bir vaqtda rivojlanadi degan klassik nazariyaga zid keladi.
Hozirgi vaqtda COLA1 va NEPLA4dagi qora tuynuklar faolligi pasaygan, galaktikalarda esa yulduzlar paydo boʻlish jarayoni avj olmoqda. Kelajakda Extremely Large Telescope va Subaru Telescope kabi vositalar yordamida oʻtkaziladigan kuzatuvlar koinotning ilk tarixini va qora tuynuklarning qanday qilib bunchalik tez ulgʻayganini tushunishga yordam beradi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
